Thema augustus 2004 - Water

Het gewicht van water

Anita Shreve

Jean krijgt de opdracht een fotoreportage te maken van een eiland waar 100 jaar geleden twee vrouwen op gruwelijke wijze werden vermoord en één vrouw wist te ontsnappen. Destijds is er iemand veroordeeld voor dit feit en Jean leest de verslagen van de rechtbank. In een bibliotheek vindt ze een doos papieren, waarop het verhaal van de overlevende vrouw staat opgetekend. Het is het tragische verhaal van een meisje dat een heel bijzondere relatie met haar broer had, wat uiteindelijk tot het drama leidde. Intussen maakt Jean samen met haar man en zwager een boottocht, en ze is ervan overtuigd dat haar man een relatie heeft met de vriendin van haar zwager. Hierdoor raakt ze zo geobsedeerd, dat ze de werkelijkheid uit het oog verliest. Het is een boeiend verhaal over verlangens en geheimen, gebaseerd op een waar gebeurde geschiedenis. De twee verhalen lopen de hele tijd door elkaar zodat de ene alinea haaks op de andere staat.

Marjo

De ramp

Kees Slager

Vijftig jaar geleden, in de nacht van 1 op 2 februari 1953, werd Nederland door een van de grootste natuurrampen uit haar geschiedenis getroffen. Een springvloed zette Zeeland, een deel van Noord-Brabant en Zuid-Holland onder water. 1836 mensen en tienduizenden dieren verdronken, 4500 huizen en gebouwen werden verwoest en 200 000 hectare grond kwam onder water te staan.

In 1992 publiceerde Kees Slager een boek waarin hij inging op de oorzaken en de gevolgen van de ramp. Voor dit boek deed hij uitvoerig onderzoek in de archieven en sprak hij met ruim 250 ooggetuigen. Hij onthulde niet eerder gepubliceerde feiten over vergeefse waarschuwingen voor de te zwakke zeewering, verwaarloosde dijken en slecht toegeruste hulporganisaties. In deze nieuwe uitgave van De ramp heeft Slager nog meer materiaal en nog meer informatie kunnen verwerken.

Zo ontstond een aangrijpend en onthullend verslag van wat er zich in die noodlottige dagen in de winter van '53 van uur tot uur en van plaats tot plaats afspeelde.

Stemmen uit zee

Dan Sleigh

Als Jan van Riebeeck naar de Kaap komt om voor de VOC een nederzetting op te zetten, kan alleen een tienjarig Khoi-meisje voor hem tolken. Vol van haar charme maakt hij de kleine Krotoa het kindermeisje van zijn kinderen en zij groeit als Eva in het Hollandse gezin op. Als zij jaren later van de in de Kaap gestrande Deense chirurgijn Peter Havgard een dochtertje krijgt, is het de eerste halfbloed van de Kaap. Het zwarte en witte bloed dat in Pieternella samenkomt bepaalt haar lot.

Sleigh tekent in een reeks grootse verhalen hoe zeven mannen van dichtbij en van veraf een rol spelen in Pieternella's leven en haar sporen in de geschiedenis achterlaten. Zij is de spil in een genadeloos verhaal van haat en hoop, liefde en verlangen, frustratie en overleven. Het ruwe Khoi-verhaal van Eva's verarmde oom, die haar volgens de rituelen van zijn stam wil opvoeden, geeft een beeld van de oorspronkelijke bevolking.

Het getob van de jonge fiscaal die net afgestudeerd in Leiden in de Kaap moet rechtspreken, tekent de dilemma's van deze goedbedoelende man, die tussen zwart en wit gevangen geen andere mogelijkheid ziet dan er een dubbele rechtspraak op na te houden. Doordat alle verhalen op historische feiten zijn gebaseerd krijgen ze een intimiteit die je zee en land, vuil en dood bijna doen ruiken.

Het verhaal strekt breed en ver: over drie oceanen, drie continenten en vele eilanden. En overal klinken de stemmen uit zee in door.

Dan Sleigh is historicus en werkte als redacteur op de transcriptieafdeling van het Kaapse archief in Zuid-Afrika. Hij is gespecialiseerd in de Nederlandse koloniale geschiedenis. Stemmen uit zee won vele prijzen en tekent, aldus Andre Brink, de volwassenwroding van de Zuid-Afrikaanse roman.

Zolang te water

Simon Vinkenoog

Zolang te water, Een alibi, was in 1954 het scandaleuze romandebuut van Simon Vinkenoog. Een krachtig pleidooi voor dit boek hield Louis Paul Boon: 'Zolang te water is een mooi boek en een moedig boek, zelfs al wil het "geen vragen oproepen". Of juist daarom. Het geeft slechts een getuigenis. Het zegt dieper en overtuigender nog dan De Avonden dat deze jeugd aan haar lot werd overgelaten, nadat men ze niet meer met het bekende kluitje in het riet kreeg. En bijna zonder pijn bekent het, dat zij diep pessimistisch, ongelovig en amoreel is... en juist hierdoor geeft het een kaakslag aan de oudere generaties, die optimistisch, gelovig en immoreel waren.'

In 1988, op zoek naar sporen van Nederlandse schrijvers in Parijs begin jaren vijftig, schreef Theodor Holman in Het Parool: 'En wat te denken over, voor mij, de mooiste roman uit die tijd: Zolang te water van Simon Vinkenoog. Dat boek, uitgekomen in de mooiste serie van na de Tweede Wereldoorlog, namelijk de Literaire Pocketserie van De Bezige Bij, heeft ook het mooiste omslag dat ik ken: een foto van Ed van der Elsken ( ... ) en bevat tevens een van de allermooiste zinnen uit de naoorlogse literatuur, althans dat vond ik toen ik zeventien was: ..."En 's nachts moest het elektrische licht uit en staken we een kaars aan en zochten jazzmuziek op duitse stations die tot laat in de nacht uitzonden, ze had een radio meegebracht.

De auteur:

Simon Vinkenoog (Amsterdam 1928) publiceerde na zijn prozadebuut Zolang te water een aantal andere min of meer autobiografische verhalen, alsmede bloemlezingen, dichtbundels en essays. Hij is redacteur van het tijdschrift BRES en houdt zich de laatste jaren voornamelijk bezig met gesproken-woordmanifestaties.

Als stromend water

Marguerite Yourcenar

Als stromend water bevat drie verhalen. Anna Soror... (zuster Anna...), Un homme obscur (Die ene man) en Une belle matinee (Een schone ochtend).

Van dit drietal novellen waren twee reeds in de jeugd van de schrijfster in een andere, voorlopige vorm gepubliceerd.

Het eerste verhaal, Zuster Anna, gaat over een incestueuze verhouding van broer en zuster in het Napels van de zestiende eeuw.

Die ene man en Een schone ochtend waren al in de kiem terug te vinden in de niet gepubliceerde novelle Nathanael en in het jeugdwerk Naar Rembrandt (1935). Het licht van de meester schijnt over de zeventiende-eeuwse eenvoudige man, die de wereld overziet met een heldere blik en niet tot hoogmoed vervalt.

In Een schone ochtend gaat het om Lazarus, de zoon van Nathanael, die als kind wordt opgenomen in een groep rondreizende Shakespeare-spelers en in de vermomming van het toneel alle levens doorleeft.