Thema augustus 2004 - Water

De kust

Diverse auteurs

Bloeiende duinhellingen met geurende kamperfoelie en roomwitte duinrozen, maar ook stinkende kadavers in onstuimig water bij windkracht 10. De zee en het kustlandschap vormen een romantisch decor, een bedreiging en een uitdaging. Het zoute water is bevochten door dijkenbouwers en bracht rijkdom aan zeevaarders en vissers.

Van oudsher hebben Nederlandse en Vlaamse schrijvers de zee en het strand, de boulevards en de schippers bezongen en het decor van de kust geladen met voor hen specifieke betekenissen: de sporen van arbeid en kapitaal, de seksuele geladenheid van het strand, het wegdromen van het alledaagse en nog veel meer.

Uiteenlopende lokaties als Scheveningen en Oostende, Zeeland en de voormalige Zuiderzee komen aan de orde in deze bundeling van soms bekende, soms onbekende verhalen van Frank Martinus Arion, J.M.A. Biesheuvel, Connie Braam, Willem Brakman, Raymond Brulez, S. Carmiggelt, A. den Doolaard, Jacques Hamelink, Jan de Hartog, Heere Heeresma, Eric de Kuyper, Harry Mulisch, Nescio, Aafke Steenhuis, Stijn Streuvels, Jan Wolkers en vele anderen. Verhalen uit een gebied met een gemeenschappelijke geografie en geschiedenis, van de Dollard in het noorden tot Duinkerken in het zuiden, en met naast het Fries één taal en één literatuur.

De beelden die worden opgeroepen, van zon, zee en zand, van golven en geuren, zijn herkenbaar voor iedereen die graag aan de kust komt. Of het nou is om te wandelen of te zwemmen, of om in de zon te liggen lezen. Zee-lezen

Huis in zee

Esther Freud

Steerborough, een dorpje in het Engelse Suffolk aan de monding van een rivier, waar zee en lucht in elkaar overgaan. Dolende zielen zoeken hun toevlucht tot dit lichtend landschap en bewoners keren er telkens weer terug. In 1951 nemen de Duitse architect Klaus Lehmann en zijn jonge vrouw Elsa er hun intrek om hun geboorteland voor goed te vergeten. De kunstenaar Max Kauffmann probeert er de dood van zijn zus Kathe te verwerken. Hij maakt een tableau van alle huizen in het dorp.

Als laatste schildert hij het prachtige, ongrijpbare huis in zee, waar hij in het geheim Elsa ontmoet. Vijftig jaar later buurt een jonge vrouw een zomerhuisje in Steerborough om er in alle rust haar proefschrift over Klaus Lehmann te schrijven. Lily heeft de hand weten te leggen op de brieven die de architect aan zijn vrouw schreef in de begindagen van hun huwelijk. De passie van Klaus en zijn innige liefde voor Elsa raken Lily diep. Maar nog meer is het Steerborough dat Lily van haar stak brengt: het prachtige dorp, de merkwaardige bewoners, het licht, de zee en vooral Het Zeehuis laten haar niet meer los. Vertaler: Maaike Post

Stranddieven

Joanne Harris

Op het kleine Bretonse eiland Le Devin staat het leven al bijna honderd jaar stil. Generaties lang strijden twee rivaliserende gemeenschappen, die van het rijke La Houssinière en die van het in armoede vervallen dorp Les Salants, al om de macht over het enige strand en de enige bron van welvaart op het eiland.

Wanneer Mado na een afwezigheid van tien jaar terugkeert naar Les Salants, komt ze tot de ontdekking dat het huis van haar vader ten prooi dreigt te vallen aan de zee en aan de manipulatie van de plaatselijke ondernemer Claude Brismand, wiens meedogenloze zelfzucht Les Salants in zijn voortbestaan bedreigt. Wat de zaak er niet beter op maakt, is dat Mado's vader Grosjean, net als de rest van het dorp, lijdt aan een chronisch gevoel van uitzichtloosheid.

Mado laat zich echter niet zo snel uit het veld slaan. Omdat ze met argusogen door de wantrouwende dorpelingen wordt bekeken, voelt ze zich genoodzaakt de hulp in te roepen van Flynn, een aantrekkelijke jongeman die haar helpt om de machtsbalans in het voordeel van Les Salants te herstellen. Maar de pogingen van Mado om het zieltogende dorp te transformeren, hebben onvoorziene gevolgen. Wanneer Les Salants langzaam weer tot leven komt, herleven ook tragedies uit het verleden, zoals het verschrikkelijke geheim dat Mado's vader met zich meedraagt.

Ook blijkt Flynn, die geheel achter haar leek te staan, nog andere verborgen loyaliteiten te hebben. Is hij werkelijk wie hij voorgeeft te zijn? Of laat hij hen allemaal in de val lopen?

Mijn mening: een heerlijk boek, dat een sfeertje heeft waar ik graag in vertoef. Het sleept je mee. Weer een prachtige Harris..

Marjo

De watermethodeman

John Irving

De hoofdpersoon Fred Trumper leidt aan een ongewone kwaal: zijn urinekanaal is zo smal en kronkelig dat er veel infecties zijn en het plassen vaak pijnlijk is. Gesteld voor de keus tussen opereren of dagelijks enorme hoeveelheden water drinken, kiest hij voor de 'watermethode'. Dit is kenmerkend voor de man, die weinig verantwoordelijkheidsgevoel heeft; hij is niet in staat om beslissingen te nemen of slagvaardig op te treden. Dit leidt tot het stranden van zijn eerste huwelijk. Aan het einde van het boek laat hij zich wel opereren. De werkelijke ommekeer komt echter als hij een film ziet die een vriend van zijn leven heeft gemaakt; in de film ziet hij dat zijn nieuwe vriendin zwanger van hem is. Hij neemt eindelijk het besluit om met haar te trouwen en een nieuw leven te beginnen.

Villa Zeelucht

Eric de Kuyper

Eric de Kuyper hebben we leren kennen als een auteur die op verzorgde en gestileerde manier als bijna terloops weet te schrijven over de dingen die hem ter harte gaan. De helderheid die hij nastreeft, verhindert niet dat de emotionele betrokkenheid op de voorgrond blijft staan.

In Villa Zeelucht wijdt De Kuyper zich in een veelvoud van teksten, soms kort, soms in langer uitgesponnen mijmeringen aan de hedendaagse Vlaamse kust en de gevolgen van het massatoerisme. Vanuit Oostende, de Koningin der Badsteden -zijn tijdelijke woonplaats - onderneemt hij ontdekkingstochten naar andere badplaatsen aan de Belgische kust, maar ook naar Normandië en zelfs Biarritz en Sète.

Zijn 'huiselijk nomadendom' brengt hem ook in Grand Hotels, en zijn bezorgdheid om de monumenten uit het recente verleden inspireert hem tot kronieken en polemieken, waarin hij de niet altijd gelukkige beslissingen van stedenbouwers en architecten op de korrel neemt. Wat hem bovenal bezighoudt is het hedendaagse toerisme, waar hij ambivalent tegenover staat. Hij is al blij en gelukkig dat hij enige maanden per jaar in Oostende kan wonen, met uitzicht op zee.

Eilandgasten

Vonne van der Meer

In Duinroos, een eenvoudig maar gastvrij huurhuis op een waddeneiland, volgen de vakantiegangers elkaar op. Een stel jonge ouders komt naar het eiland in een poging hun huwelijk te redden; een weduwnaar met het voornemen een einde aan zijn leven te maken; een twintigjarig meisje dat net ontdekt heeft dat ze zwanger is; een veertiger die op zijn werk wordt ingehaald door een jongere, energiekere collega; drie studenten die twijfelen wie voor wie bestemd is.

De tijdelijke bewoners van Duinroos kennen elkaar niet, maar doordat ze van dezelfde tafel eten, in hetzelfde bed slapen en in het gastenboek schrijven, komen ze met elkaar in aanraking. Zonder het te weten en haast onmerkbaar beïnvloeden ze elkaars leven en voegen ze zich tot één verhaal.

De werkster, die het huis aan het begin van de zomer schoonmaakt en aan het einde van het seizoen winterklaar afsluit, beziet van een afstand het komen en gaan. Alleen de lezer is getuige van alle dromen en geheimen die schuilgaan achter de zinnetjes in het gastenboek.

Eilandgasten is een subtiel en kleurrijk weefsel van mensen, dat de lezer van meet af aan inspint