Thema mei 2009 - Lezen

Door lezen wijder horizont

Het Haags damesleesmuseum

Lizet Duyvendak

De lectuur van vrouwen bracht in de afgelopen eeuwen veel pennen in beweging. Critici tonen zich bezorgd over de inhoud van een bepaald boek en waarschuwen dat het 'niet geschikt is voor onze echtgenotes en dochters', of vragen zich af of 'het gecompliceerde zieleleven van Anton Wachter wel begrijpelijk zal zijn voor Hollandse huismoeders'.

Literaire auteurs en critici vertonen bovendien soms een zeker dédain over het niveau van de door vrouwen gelezen en geschreven teksten. Deze beelden over de vrouwelijke lectuur zijn in de literatuurgeschiedschrijving tot nu toe vrijwel klakkeloos gereproduceerd, maar worden in Door lezen wijder horizont. Het Haags Damesleesmuseum kritisch onderzocht op basis van notulen, catalogi en aanschafadviezen van het Haagse Damesleesmuseum.

Dit 'Damesleesmuseum' is een vrouwenbibliotheek die in 1894 werd opgericht en nog steeds bestaat. Voordat een boek in de collectie mocht worden opgenomen, werd liet eerst gekeurd door het leescomité. Deze keuringen vormen een unieke bron met waardeoordelen van 'gewone' lezers, die laat zien over welke aanschaf er discussie ontstond en op welke punten het Damesleesmuseum afwijkt van de contemporaine kritiek of de tegenwoordige canon.

Het Damesleesmuseum werd opgericht ten tijde van de eerste feministische golf. Duyvendak beschrijft de relatie met de vrouwenbeweging, waarom in 1894 een leesgezelschap speciaal voor vrouwen noodzakelijk was, wie er lid werden en wat de leden van het Damesleesmuseum verwachtten. De collectie verschafte de leden in de beginjaren een opening tot werelden waarvan ze tot dan toe verre werden gehouden. Ook de leesmotieven en leesgewoonten van de huidige leden zijn onderzocht, waarbij aansluiting is gezocht met het cultuursociologische onderzoek naar leesmotivatie.

ISBN 9789075697957 Hardcover 407 pagina's | Uitgeverij Vantilt | mei 2003.

Citaat van de dag

"Als de horizon niet dezelfde is, zijn de gedachten het ook niet."

Tsjwang-Tse

Lezen, man!

Anthony Mertens

Met zijn enthousiasme voor literatuur heeft Anthony Mertens als universitair docent en literair criticus in de laatste decennia van de vorige eeuw generaties academici en lezers geïnspireerd. Voor Mertens is lezen ' verleid worden ' - en dat is precies wat hem vanaf zijn vroegste jeugd is overkomen. Hij liet zich verleiden. Niet zozeer door de rumoerige bestsellerauteurs, maar meer door die schrijvers die in de luwte aan een schitterend oeuvre werkten. Alle stukken, geschreven in een aanstekelijke en elegante stijl, getuigen naast grote eruditie van een sterk engagement. Lezen, man! geeft een krachtig, aanstekelijk en eigenzinnig inzicht in dertig jaar literatuurgeschiedenis.

ISBN 9789023422334 Paperback 320 pagina's | De Bezige Bij | november 2006.

Citaat van de dag

"Een vervelend boek schrijven is makkelijker dan er een te lezen."

Emanuel Wertheimer

Het woord aan de lezer

P.J. Buijnsters, W. van den Berg & Hanna Stouten

Dit boek gaat over het lezen van teksten in het verleden, met name in de Nederlanden. Hoe werden ze geconsumeerd en door wie? In een zevental artikelen - chronologisch geordend - komen achtereenvolgens in beeld de middeleeuwse lezer en zijn sociale herkomst, de verschillende lezers van de edities van Dirc van Delft, de rijkere jongeren uit het begin van de 17e eeuw, tuk op liedboeken, de overgang van zang- naar leescultuur, het genre van de dichtbrief, lezersbrieven in de Hollandsche Spectator en een reconstructie van het Middelburgs koperspubliek in 1808.

De uitvoerige literatuuropgave per artikel maakt deze verzorgde en informatieve bundel verkenningen geschikt voor studenten aan universiteiten en hogescholen. Ook voor leraren Nederlands die benieuwd zijn naar de lezer van vroeger en diens intenties.

(NBD|Biblion recensie, Mw. dr. M.J.I. Bos.)

ISBN 9789001073602 Paperback 173 pagina's | Wolters Noordhof.

(geen afbeelding van het boek te vinden)

Citaat van de dag

"Drukfouten vallen dikwijls de lezer meer op dan denkfouten."

C.J. Wijnaendts Francken