A.F.Th. van der Heijden - Tonio

Mijn moeder heeft dit boek volgens mij ook gelezen. Ik zal eens vragen wat zij ervan vond destijds.

Mijn moeder mailde me het volgende:

Ik heb het boek inderdaad ook gelezen, is al wel weer een paar jaar geleden volgens mij. Maar ik vond het een prachtig boek. Inderdaad was het laatste stuk wel veel herhaling van het verdriet. Maar ik vond het boek zo mooi geschreven en het verdriet was zo voelbaar dat het op mij een grote indruk maakte. Ik vind het juist heel knap dat je je verdriet om je overleden kind zo goed kunt verwoorden en ook eerlijk toegeeft dat je steeds meer wegzakt in de alcohol om het leven nog een beetje draaglijk te maken. Inderdaad werd de jongen wel erg opgehemeld maar ik denk dat je in zo´n situatie ook geen slechte dingen over je kind kunt of wil schrijven.

Ze vond het dus mooi en kennelijk niet te lijvig.

Annemarie schreef : Dettie: ik begrijp goed dat je dit boek wel heel persoonlijk vindt. Alsof je bij iemand naar binnen gluurt. Iemand gooit, overweldigd door verdriet, al zijn emoties eruit. Toch denk ik dat het helend voor de auteur kan werken. Ook ik denk dat het van Tonio zelf misschien niet op deze manier had gehoeven maar de harde werkelijkheid is dat Tonio er niet meer is. Hij heeft er geen last van. Als dit helend voor zijn ouders is, dan kan ik daar niet heel negatief tegenover staan. Wat ik me afvraag: wat zou de uitgever hebben gedacht? Eigenlijk is het voor rouwende ouders niet verstandig om zo kort na zoiets ingrijpend een boek uit te brengen. Was het niet sympathieker geweest om te vragen nog even te wachten?

En wat ik me ook afvraag, Dettie: wat als een boek taboedoorbrekend is? Dan is het ook vaak zeer persoonlijk en worden mensen negatief afgeschilderd. Maar als het over misstanden gaat, vind je dan dat dat wel moet kunnen?

Ik was nog niet klaar gisteren met reageren maar er kwam weer van alles tussen.

Ik snap heel goed dat het voor de schrijver helend kan zijn. Ook meldde ik al dat Tonio helaas niet meer kan reageren. Het gaat er ook niet om dat het boek er is, maar persoonlijk vind ik het te ver gaan. Kennelijk kan ik niet goed vertellen wat ik daarmee bedoel. Laatste poging: Iemand groeit op binnen een gezin waarin doodgewone dingen gedaan en besproken worden zoals dat in élk gezin gebeurt. Dat zijn privédingen, die onder de intimiteit van een gezin vallen, waardoor het ook jouw gezin is en jouw intimiteit met je familieleden, niet die van iemand anders. Nu gaat iemand dood en dan worden al die privédingen ineens gemeengoed. Dat gaat mij te ver.

Ik heb niet de illusie dat een uitgever, hoe integer een uitgever ook kan zijn, zal zeggen, meneer van der Heijden wacht nog maar even met uw boek. Iedereen wist dat de schrijver kapot van verdriet was en dan een boek over dat verdriet, dat verkoopt, dat is nieuws, dat lokt om gekocht te worden. Een uitgever zal wel gek zijn om daarmee te wachten. Een jaar later was mogelijk de nieuwswaarde weg en ook wel een beetje de sensatie die zulke boeken bij mensen oproept. (Ik vind die sensatiebelustheid afstotelijk maar het is wel de realiteit)

Een taboedoorbrekend boek vind ik heel wat anders. Dan zijn degenen waar het over gaat vaak nog in leven. Die kunnen zich nog verweren. Dat is niet met dit boek te vergelijken.

Dettie

Je legt het prima uit hoor en ik begrijp het ook goed maar zelf ervaar ik het ietsje anders. Dit boek is als eerbetoon bedoeld. Uit de reacties van Berdine en mijn moeder kan ik opmaken dat de zoon allesbehalve negatief wordt afgeschilderd. Dan stoort de intimiteit mij niet. Als een overleden iemand bijvoorbeeld nog een schop na krijgt, kan ik dat minder waarderen.

Nee, uitgevers zullen beslist niet willen wachten. Vanuit hun oogpunt is dat begrijpelijk maar soms moet je een intens verdrietig mens natuurlijk wel een beetje in bescherming nemen. Toch heb ik het idee dat Tonio voor veel mensen als troost kan dienen. Juist omdat het is geschreven door iemand die door verdriet overweldigd werd.

Geen boek voor jouw dus Dettie maar als ik eens tijd heb, ga ik het van mijn moeder lenen. Ik ben best nieuwsgierig. En nee, niet omdat ik sensatiebelust bent maar uit interesse in de medemens. Door het lezen van zo'n verhaal kan ik anderen in zo'n situatie misschien beter begrijpen en steunen.

Ik val je ook helemaal niet aan hoor en weet zeker dat jij niet sensatiebelust bent, dat bedoel ik ook totaal niet.

Natuurlijk is het een eerbetoon. De man was stapelgek op Tonio. Zijn zoon was alles en dat wil hij iedereen laten weten.Ik geloof ook gelijk dat het boek mensen zal steunen, troost zal geven, zeker mensen die zelf een kind verloren hebben zullen er mogelijk veel in herkennen.

Alleen vind ik het persoonlijk te ver gaan qua intimiteit. Het is de intimiteit van het gezin Van der Heijden en daarom zal ik het niet lezen, net zoals ik de boeken van Conny Palmen over Ischa Meijer en Hans van Mierlo niet zal lezen, dat gaat mij persoonlijk te ver. (Ik veroordeel niemand die ze wel leest dus.) Maar ik lees dan liever een boek over rouwverwerking dan zo'n (te) persoonlijk verhaal.

Dettie

Over de boeken van Conny Palmen had mijn moeder het ook nog: "Het eerste boek van Conny Palmen over I.M. vond ik ook heel puur en indrukwekkend, het laatste boek over Hans van Mierlo vond ik niet om door te komen, ik heb het ook niet uitgelezen, zo zwaarmoedig geschreven."

En... ik heb mij nog nooit door jou aangevallen gevoeld, Dettie dus nu ook niet.