A.F.Th. van der Heijden - Tonio

Achterflap: Op Eerste Pinksterdag van 2010 komt Tonio van der Heijden, het enig kind van A.F.Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, bij een verkeersongeval om het leven. Het is vroeg in de ochtend als hij, ter hoogte van het Vondelpark in het centrum van Amsterdam, wordt geschept door een auto. Hij wordt in kritieke toestand naar het Academisch Medisch Centrum vervoerd, waar hij diezelfde dag aan zijn verwondingen overlijdt. Tonio zal niet ouder worden dan 21 jaar.

Gemakkelijk leesbaar boek tot op de laatste 100 pagina's. Dan heb je het wel gehad. Lang kun je meegaan in het verdriet van de ouders, maar er wordt zó veel herhaald, dat het - oneerbiedig gezegd - gezeur wordt. De dood van Tonio en de gevolgen voor zijn ouders worden vervlochten met niet chronologisch gerangschikte herinneringen aan zijn geboorte en jeugd. Van der Heijden schetst een nagenoeg perfect kind. Dit geïdealiseer doet in mijn ogen afbreuk aan de jongen. Ik neem onmiddellijk aan dat het een lieve, goede jongen was, maar hij zal toch wel een paar foutjes hebben gehad? Maar goed, het zal te wijten zijn aan het verdriet. Zelf komt de auteur er wat bekaaid vanaf. Hij beschrijft zichzelf als een gemakzuchtige alcoholist, die zijn drankjes door zijn vrouw laat mixen en eet wat zij voor hem klaar maakt. Ik neem aan dat dit beeld niet helemaal eerlijk is. Misschien wilde hij zwart afsteken tegen zijn gouden kind. Hij voelde zich schuldig. Ik hoop van harte dat hun verdriet inmiddels draaglijker is geworden.

Volgens mij is dit boek heel kort na het overlijden van Tonio geschreven. Ik kan me goed voorstellen dat het verdriet dan overheerst en dat je absoluut geen negatieve opmerkingen over jouw kind zult maken. Elke karaktertrek waar je je ooit aan geërgerd hebt, lijkt dan ineens onbeduidend. Een kind verliezen is iets waar ik me gelukkig geen voorstelling van kan maken maar het lijkt me een van de vreselijkste dingen die je als mens mee kunt maken.

Dat is zo Annemarie. Maar als je een monument voor je zoon wilt maken, maak hem dan van vlees en bloed. Maak hem levensecht, ook al kun je geen kwaad woord over hem horen. Je schrijft óók een boek, waarvan je wilt dan men het leest.

Daar ben ik het helemaal mee eens, Berdine. Voor de schrijver is dat denk ik op dat moment ondergeschikt geweest aan zijn behoefte zich te uiten. En als dat zo is dan begrijp ik dat ook wel.

Het boek is enorm geprezen in de pers. Zelf houd ik er niet van om over iemand die zo dichtbij de schrijver stond een boek te lezen. Ik vind het te privé. Het gaat mij niets aan. Ik snap wel dat het schrijven helpt om het verdriet te verwerken en ik snap ook dat je de hele wereld wil laten weten wat voor bijzonder mens jouw kind was. Maar het is zo privé.

Een heleboel zijn het niet met me eens, die vinden dat het een troost kan zijn voor andere mensen, geloof ik ook wel maar het was Tonio's leven, een leven samen met zijn ouders. Ik vraag me af of die jongen dit zelf wel gewild had. Dat zullen we jammer genoeg nooit te weten komen, want hij kan zijn mening niet meer laten horen.

De boeken van Conny Palmen over haar overleden partners zal ik ook niet lezen, gaat me niets aan, dat was hun privéleven. Ik krijg dan een soort plaatsvervangende gêne.

Dettie

Het is ook te begrijpen. Het is een klap van jewelste. Daar kom je nooit overheen. Maar het is dus geen boek waarvan ik zeg: Dat móet je gelezen hebben. Ik ben wel blij dat het toch een succes is geworden. Er zal verder niet veel uit zijn handen gekomen zijn. Ik hoop dat ze er beiden op de een of andere manier doorheen komen. Dat het 5 jaar geleden is wil niet zeggen dat er niet alsnog gevolgen zijn of komen.

En Dettie, er zijn zoveel boeken privé. Waarom zou je onderscheid maken dus een overlijden of b.v. de aftakeling van een geliefde of een eigen verprutste jeugd? De dood hoort net zo goed bij het leven. Het is alleen dat wij er niet aan willen denken.