Bertram Koeleman - De huisvriend (samenl.bk april/mei 2014)

He wat jammer Inge!

Ik hoop dat hij snel toch nog komt en je aan kunt haken.

Dan moeten we inderdaad toch maar beginnen denk ik.

Ik heb een hele lijst met aantekeningen en vragen, die zal ik morgen plaatsen.

Kan nu ook wel eigenlijk;

De huisvriend

Om te beginnen heb ik dit boek met zeer veel genoegen gelezen. Alleen al lezend wisselde mijn mening over het boek nogal eens. De eerste helft, eigenlijk tot en met de moord, was ik lyrisch. Wat een verrassend, leuk geschreven en origineel boek. Met als sterke kant een nieuwsgierig makende reeks van glimpen en terloopse onthullingen waardoor het verhaal ineens een totaal andere wending nam, óf waardoor je heel hard na moesten denken hoe alles ook al weer zat.

Maar na de moord gebeurt er me te veel, ik kon het nauwelijks meer bijhouden en het bleef op de een of andere manier ook slecht in mijn hoofd haken. Misschien omdat de karakters die plotseling in beeld kwamen te weinig uitgewerkt werden, of misschien omdat het er te veel waren. Ik kon het nauwelijks behappen.

Wat is bijvoorbeeld de precieze rol van Mirjam, die vooral aan hei eind ook nog zo’n belangrijke plaats inneemt? Had het boek er heel veel minder van geworden als zij er niet in had voorgekomen, of minder prominent. Of wel prominent, maar dan wat meer uitgewerkt.

Daar had ik misschien nog wel wat milder over kunnen zijn als op het eind het verhaal rond was geweest en alle vragen en motieven beantwoord. Maar dat was ( bij mij) niet het geval. Al vraag ik me wel af of ik door de hoeveelheid informatie niet gewoon dingen over het hoofd heb gezien.

Toch is mijn eindoordeel positief omdat ik het een erg origineel boek vond en omdat ik de sfeertekening zo sterk vond. Ik zag Storm Lake met al zijn kamers en kamertjes en zijn zolder en kelders en schuurtjes helemaal voor me. En dat leven van die twee mannen, met hun routines en keurig gedekte tafels/ de huisvriend die dat wankele evenwicht aan het wankelen bracht zag ik ook voor me en de manier waarop beschreven wordt hoe na zijn dood dat evenwicht meer en meer verstoort wordt is erg k beschreven. Zeker voor een debuut.

Het smaakt dus naar meer, maar dan liefst met iets meer uitgewerkte karakters en motieven.

Hieronder mijn meest prangende vragen;

- Ten eerste; wat was er in vredesnaam zo belangrijk of aan de hand dat de identiteit en het bestaan van Benjamin niet bekend zou mogen worden, dat het een moord waard was.

- En de bijbehorende vraag, waar het boek wel een aantal keren de schijnwerper op zet; wat bezielde Jonas om zo alles op te geven en zijn hele persoonlijke leven, inclusief zijn liefdesleven, in dienst te stellen van een man die hij toen nauwelijks kende en voor wie hij uiteindelijk zelfs bereid was om te moorden?

- Wie heeft her briefje geschreven wat Jonas vond in de zak van Benjamin met de tekst :” Zou jij je zoon verraden? “

Met welke bedoeling is het briefje geschreven?

En wat betekent het eigenlijk?

- Waarom ging Elsa naar zolder, toch niet echt een logische actie bij een eerste bezoek. Was het aldoor haar bedoeling om in het huis rond te snuffelen, legde ze het daarom met de niet bepaald handige Jonas aan. En/of was zij soms ook benaderd door Fineman junior?

- Hoe kwam de Fineman junior te weten dat Benjamin een zoon had, die zwerver was en die hij als geheim wapen in kon zetten.

- Waarom belde Michael naar Mirjam, en wat is daar weer de betekenis van?

- Waarom werd het evenwicht tussen Jonas en Benjamin, en hun hele routine zo verstoord na de dood van Fineman senior Was Benjamin kwaad op Jonas of op zichzelf of was er iets anders aan de hand?

- Wat betekende het briefje in de jaszak en wie heeft dat geschreven en met welke bedoeling?

- En tot slot, wat is de betekenis van de laatste regels van het boek;

“ Is er dan niemand die mij tegenhoudt als ik mij nu naar haar (een vreemde dame op een bankje bij een fontein die hem vaag aan Elsa doet denken) omdraai? Is er niemand die mij influistert wat ik doen moet. Is er dan werkelijk niemand?

Ik kon mij niet aan de indruk ontrekken dat hier alsnog op de valreep een stukje antwoord ligt voor het handelen van Jonas. Zou het zo kunnen zijn dat hij dit veilig leven koos omdat hij dan niet dit soort keuzes hoefde te maken, maar dat het altijd duidelijk was wat hij moest doen in het leven?

Of zie ik dat verkeerd?

Ik hoor het graag, ook wat jullie over de andere vragen denken, want nogmaals, ik heb steeds het gevoel dat ik dingen over het hoofd zie in dit boek.

Willeke

Och die Willeke, zet ze een heel verhaal op het forum, reageert niemand!

De eerste helft, eigenlijk tot en met de moord, was ik lyrisch. Wat een verrassend, leuk geschreven en origineel boek. Met als sterke kant een nieuwsgierig makende reeks van glimpen en terloopse onthullingen waardoor het verhaal ineens een totaal andere wending nam, óf waardoor je heel hard na moesten denken hoe alles ook al weer zat.

Ja dat had ik ook, ik vond het bijna onnederlands. Dat huis, die aparte kluizenaar en die verzorger die angstvallig de boel bewaakte zodat het geheim niet uitlekte.. Prachtig! Ik verheugde me ook erg op de rest van het verhaal. maar na die moord...

Maar na de moord gebeurt er me te veel, ik kon het nauwelijks meer bijhouden en het bleef op de een of andere manier ook slecht in mijn hoofd haken. Misschien omdat de karakters die plotseling in beeld kwamen te weinig uitgewerkt werden, of misschien omdat het er te veel waren. Ik kon het nauwelijks behappen.



Het ging allemaal héél snel, zo was die man er en zo was hij vermoord. Heel bizar, je kreeg het gevoel dat je achter de gebeurtenissen aan holde. Ik vond het vrij chaotisch.

Ik ga even door onder de verklapper

V

E

R

K

L

A

P

P

E

R

- Ten eerste; wat was er in vredesnaam zo belangrijk of aan de hand dat de identiteit en het bestaan van Benjamin niet bekend zou mogen worden, dat het een moord waard was.

Benjamin wilde absoluut niet dat iemand wist dat hij daar woonde. Hij was een zonderling, angstig, wetenschapper. Hij wilde in alle rust werken en niemand maar dan ook niemand mocht die rust verstoren. De huisvriend dreigde door zijn kleine grapjes (rattenvanger) die rust kapot te maken. Het bestaan waar beide mannen vrede mee hadden te doorbreken, te beschadigen op een akelige manier. Empathie had de huisvriend niet, dus moest hij weg, ze zagen geen andere oplossing denk ik.

- En de bijbehorende vraag, waar het boek wel een aantal keren de schijnwerper op zet; wat bezielde Jonas om zo alles op te geven en zijn hele persoonlijke leven, inclusief zijn liefdesleven, in dienst te stellen van een man die hij toen nauwelijks kende en voor wie hij uiteindelijk zelfs bereid was om te moorden?

Ik heb het idee dat Jonas zelf ook heel verlegen was en dit soort leven erg aangenaam vond. In de grote mensenwereld had hij zich denkelijk niet overeind kunnen houden en nu was hij belangrijk, iemand steunde op hem en dat deed hem goed. (denk ik) Jonas zelf weet ook niet echt hoe het leven in elkaar zit. Hij zegt ergens ‘Wat zijn de regels? Of zijn er geen regels? Is er dan niemand die mij influistert wat ik moet doen? Is er dan werkelijk niemand?’

- Wie heeft her briefje geschreven wat Jonas vond in de zak van Benjamin met de tekst :” Zou jij je zoon verraden? “

Met welke bedoeling is het briefje geschreven?

En wat betekent het eigenlijk?

Ik dacht dat de huisvriend dat briefje had geschreven, maar zeker ben ik er niet van. Is dat niet terug te vinden in het boek Willeke? Zowel de huisvriend als Benjamin hadden een zoon, die van Benjamin breekt in, in zijn vaders huis. Misschien dat daarnaar verwezen wordt op het briefje? Of is de schrijver van het briefje de zoon van de huisvriend die zo te kennen geeft dat hij op de hoogte is van Benjamins zoon? Ik weet het niet. Kan me dat gedeelte niet meer goed herinneren.

- Waarom ging Elsa naar zolder, toch niet echt een logische actie bij een eerste bezoek. Was het aldoor haar bedoeling om in het huis rond te snuffelen, legde ze het daarom met de niet bepaald handige Jonas aan. En/of was zij soms ook benaderd door Fineman junior?

Ja dat vroeg ik me ook af. Het leek wel of ze meer wist. Ze kan ook gewoon héél nieuwsgierig zijn geweest, maar het is vreemd om bij zo'n eerste bezoek maar door het hele huis te willen gaan.

- Waarom werd het evenwicht tussen Jonas en Benjamin, en hun hele routine zo verstoord na de dood van Fineman senior Was Benjamin kwaad op Jonas of op zichzelf of was er iets anders aan de hand?

De man was wel vermoord, Benjamin was al een erg labiele man die ten koste van alles de rust wilde hebben en elk menselijk contact probeerde te vermijden. Mogelijk uit zelfbescherming omdat hij niet tegen prikkels uit de buitenwereld kon? Die moord zette zijn hele rustige leven op zijn kop, hij kon niet meer verder met zijn leven zoals hij gewend was. Mogelijk was hij ontdaan of ging het zijn logische verstand te boven, het had denkelijk zijn tijd nodig om weer terug te komen tot het rustige leven van voor de gebeurtenissen.

- Ik moet overigens steeds denken aan Henry Cavendish, het hele verhaal over Benjamin lijkt wel gebaseerd op Cavendish' leven.

"Cavendish leefde een rustig en teruggetrokken leven. Hij werd door velen als enigszins excentriek beschouwd. Buiten zijn directe familie onderhield hij geen nauwe persoonlijke betrekkingen. Naar verluidt communcieerde hij door middel van briefjes met zijn vrouwelijk dienstpersoneel. Volgens een verhaal had Cavendish een verborgen trap aan zijn huis toegevoegd om niet steeds met zijn dienstpersoneel geconfronteerd te worden. Hedendaagse beschrijvingen van zijn persoonlijkheid hebben sommige moderne commentatoren, zoals Oliver Sacks, er toe verleidt te speculeren, dat hij aan modieuze aandoeningen, zoals het syndroom van Asperger, zou hebben geleden. Het kan natuurlijk ook zijn dat hij gewoon pijnlijk verlegen was. Zijn enige sociale contacten verliepen via de bijeenkomsten van Royal Society. Voor de wekelijkse bijeenkomsten dineerden de leden samen. Cavendish miste deze bijeenkomsten zelden." -

(bron Wikipedia)

Op de andere vragen kom ik nog terug, alleen even deze nog.



- En tot slot, wat is de betekenis van de laatste regels van het boek;

“Is er dan niemand die mij tegenhoudt als ik mij nu naar haar (een vreemde dame op een bankje bij een fontein die hem vaag aan Elsa doet denken) omdraai? Is er niemand die mij influistert wat ik doen moet. Is er dan werkelijk niemand?"

Ik kon mij niet aan de indruk ontrekken dat hier alsnog op de valreep een stukje antwoord ligt voor het handelen van Jonas. Zou het zo kunnen zijn dat hij dit veilig leven koos omdat hij dan niet dit soort keuzes hoefde te maken, maar dat het altijd duidelijk was wat hij moest doen in het leven?

Ja, ik denk dat je daar gelijk in hebt Willeke. Jonas' leven met benjamin was duidelijk, hij wist wat zijn taak was en wat van hem verwacht werd. Zijn leven had structuur en regelmaat. Hij hoefde na te denken over hoe te handelen, hoe te reageren, hoe iemand te benaderen. Zelf bij de sollicitatiegesprekken had hij richtlijnen, hij hoefde niets echt zelfstandig te ondernemen, hij kreeg steeds een taak. Zonder Benjamin was die veiligheid weg en wist hij absoluut niet wat hij moest doen. (denk ik)

Dettie

Ik ga hetgeen hierboven staat niet lezen maar ik wilde laten weten dat ik het boek in huis heb. Jammergenoeg heb ik een druk weekend voor de boeg dus probeer ik het volgende week helemaal uit te lezen zodat ik kan meedoen.

Maakt niet uit hoor, ik had geen haast.

Ik ga nog reageren op jouw reactie.

Groetjes Willeke

>>>>> Wie heeft her briefje geschreven wat Jonas vond in de zak van Benjamin met de tekst :” Zou jij je zoon verraden? “

Met welke bedoeling is het briefje geschreven?

En wat betekent het eigenlijk?

Dettie; Ik dacht dat de huisvriend dat briefje had geschreven, maar zeker ben ik er niet van. Is dat niet terug te vinden in het boek Willeke? Zowel de huisvriend als Benjamin hadden een zoon, die van Benjamin breekt in, in zijn vaders huis. Misschien dat daarnaar verwezen wordt op het briefje? Of is de schrijver van het briefje de zoon van de huisvriend die zo te kennen geeft dat hij op de hoogte is van Benjamins zoon? Ik weet het niet. Kan me dat gedeelte niet meer goed herinneren.

Voor zover ik terug kon vinden is er geen enkele aanwijzing wie dat briefje geschreven heeft.

Het kunnen eigenlijk alleen maar de huisvriend of diens zoon zijn denk ik, want de zoon van Benjamin zie ik daartoe niet in staat.