Venetië
De dood in Venetië
Thomas Mann
De dood in Venetië is zo'n boek waarvan de verfilming vermoedelijk meer bekendheid geniet dan het origineel.
Het verhaal is bekend. De vijftiger Von Aschenbach - in de film een componist, in het boek een schrijver - bevindt zich als kunstenaar in een crisis. Ondanks de overtuiging van zijn eigen meesterschap en zijn publieke succes heeft hij de indruk dat zijn werk iets mist: 'de kenmerken van een vurig speelse geest'. Hij is een man met ijzeren discipline en doorzettingsvermogen en wil zich bevrijden van het keurslijf van 'van jongs af aan beoefende zelftucht'. Hij reist af naar Venetië, in de hoop op 'een nieuwe geestdrift en verwarring, een laat gevoelsavontuur'. In Venetië stuit hij op een Pools gezelschap, waarin de betoverend mooie jongeling Tadzioe verkeert. Aanvankelijk meent hij nog dat het om een louter esthetische verrukking gaat, maar al snel komt zijn verblijf geheel en al in het teken van deze jongen te staan. Alleen al het opklinken van diens naam op het strand brengt hem in vervoering. De jongen is de katalysator van zijn onderkoelde gevoelsleven. Onder het vernis van zijn Pruisische gestrengheid broeit en gist een amalgaam van verdrongen lust en doodsverlangen.
Zoals de cholera Venetië berooft van zijn morele grondslag (criminaliteit en prostitutie tieren welig), zo slaat de obsessie voor Tadzioe de bodem onder het bestaan van Von Aschenbach weg. De man die altijd alles onder controle had, die de afgrond voor altijd dacht te hebben bezworen met zijn Pruisische discipline, wordt hier van z'n ankers geslagen vanaf het moment dat hij de sluizen van zijn gevoelsleven openzet en Eros zich meester maakt van zijn bestaan.
Mann verleent het verhaal van een oudere man die in de ban raakt van een mooie jongen mythische proporties - niet zozeer door de terloopse verwijzingen naar de Griekse mythologie (Eros, Hades, Helios), maar vooral door de organische wijze waarop hij grote thema's als liefde en dood in het verhaal relief geeft, waardoor het ver uitstijgt boven de tamelijk triviale anekdote. Dat maakt de roman universeel, van alle tijden en daarmee tegen de tand des tijds bestand. Dood in Venetië werd meer dan vijfentachtig jaar geleden gepubliceerd. Als zo'n boek vandaag de dag zou verschijnen, zou het nog altijd een sensatie zijn.
Bron: Het parool (ingekort)
www.parool.nl/boeken/100/59mooi.html
Vertaler: H. Hom
ISBN 9025334016 Gebonden, 110 pagina's Verschenen in deze uitvoering: juli 2002 Athenaeum-Polak & Van Gennep
En zelfde citaat als de dag ervoor gebruikt.