september 2004 thema - kunst

Het vijfde zegel

Simon Vestdijk

Het verhaal over de schilder El Greco die door koning Philips wordt afgewezen als hofschilder en die verwikkeld raakt in de raderen van de inquisitie, is stug en lang uitgesponnen. Er is niet zoveel actie, er worden weinig beschrijvingen van ruimte en landschap gegeven en teveel discussies gevoerd die de levendigheid van de personages in de weg staan. Maar intussen gáát het boek, juist in de essayistische, filosofische passages wel ergens over en probeert Vestdijk zijn gedachtegangen over mystiek en esthetiek aan te scherpen in gesprekken die de schilder voert met een Franciscaner monnik die hij als model heeft uitgekozen. De fascinatie die uitging van het boek hield aan en leidde tot bezoeken aan het Prado en het fenomenale Thyssen-Boromisza museum, waar El Greco's werk hangt.

Het motet voor de kardinaal

Theun de Vries

Tussen de pracht van de Bourgondische gotiek en de italiaanse renaissan ce voltrekt zich het kunstenaarsavontuur van de Nederlandse musicus Wolf. Op jonge leeftijd hoort hij in Milaan een compositie van de Bourgondische musicus Josquin des Prés, die in dienst staat van kardinaal Sforza. Dat motet betekent Wolfs menswording en wedergeboorte. Josquin neemt hem als leerling aan, samen trekken zij naar Rome.

Met andere Nederlanders, Fransen en Spanjaarden leven zij, als zangers van de pasgebouwde Sixtijnse kapel, vrijwel uitsluitend voor de nieuwe muziek. Als Josquin des Prés uit Wolfs leven verdwijnt, lijkt het of Wolf zich zal vereen zelvigen met de Italiaanse sfeer, tot een tweede, late liefdeservaring hem zijn vreemdelingschap duidelijk maakt.

De auteur:

Theun de Vries (1907) is een schrijver met een grote sociale betrokkenheid, die een enorm en veelzijdig oeuvre op zijn naam heeft staan. Als prozaschrijver debuteerde hij in 1931 met de roman Rembrandt. Naast novellen, kritieken, gedichten, toneel en hoorspelen schreef hij historische verhandelingen en essays. Hij vergaarde grote faam met zijn boeken waarin kunstenaars zoals Van Gogh en Torrentius een belangrijke rol spelen. En wie kent niet de beroemde verzetsroman Het meisje met het rode haar? Theun de Vries ontving de P.C. Hooftprijs 1962 voor zijn gehele oeuvre en in 1987 de prijs van de stichting Kunstenaarsverzet.