Thema Oktober 2023 - Science Fiction

De torenflat

J.G. Ballard



De veertig verdiepingen hoge torenflat is voorzien van alle denkbare winkels, services en gemakken. Het is een wereld op zich waarin, zodra alle appartementen betrokken zijn, allerlei maatschappelijke processen in werking treden, processen die leiden tot een totale onttakeling van het gebouw. De lezer beleeft dit alles mee door de ogen van drie personen, die elk een ‘klasse’ en tevens een gedeelte van het gebouw vertegenwoordigen.

Halverwege het gebouw is er een openbaar zwembad, dat een ontmoetingsplaats wordt tussen de mensen van de verschillende lagen. Uit de onderlaag is dat Richard Wilder, een tv-cameraman geobsedeerd door de gedachte naar de bovenste laag te klimmen. De architect Arnold Royal woont in de bovenlaag en voelt zich verwant met de meeuwen op het dak. De middenlaag wordt vertegenwoordigd door de arts Robert Laing, één van de weinigen die uiteindelijk het spoor vindt voor een nieuw leven.

In het zwembad komen de eerste barstjes in de maatschappelijke structuur naar voren door afgunst en wantrouwen tussen de verschillende klassen. Er ontstaat een klassenoorlog in de torenflat, waarvan de bewoners zich geleidelijk volledig in het gebouw terugtrekken en elke mogelijkheid tot relativeren door contact met de buitenwereld verliezen. Alsof ze aan hun smartphone hangen. Van gescheld heen-en-verglijden de tegenstellingen tot geweld, en de torenflat gaat langzaam ten onder.

Dit boek werd verfilmd, maar een bekender verfilmd werk van J.G. Ballard is "The Empire of the Sun", dat autobiografisch is en vooral de periode behandelt dat de heel jonge Ballard tijdens WO II als een Britse onderdaan gevangen was in een Japans kamp. Als je dat boek vergelijkt met zijn andere werken, vind je bv. het zwembad uit "De torenflat" terug als het zwembad bij hem thuis, dat hij op een bepaald moment leeggelopen en verwaarloosd terugvond.

Een zwembad komt ook wel eens in ander werk van J.G. Ballard terug, o.a. in een van de korte verhalen. Ballards korte verhalen behoren volgens sommigen tot zijn beste werk.

(Peter Motte)

ISBN 9789022990636 | Pocket | 222 pagina's | A.W. Bruna Uitgevers bv | 1977

Vertaald door Irvin Pardoen

Citaat van de dag

Everything is becoming science fiction. From the margins of an almost invisible literature has sprung the intact reality of the 20th century.

bron: Fiction of Every Kind (1971)

James Graham Ballard (1930-2009)

Britse schrijver, geboren in Shanghai, van sciencefiction, autobiografisch werk, korte verhalen, essays en satire

Dettie schreef : Het boek van Ballard trekt me wel erg aan. Ik heb zoiets eens gelezen maar dat speelde zich af in China. Over een enorm warenhuis vol gangenstelsels en verdiepingen etc. Iemand kon de uitgang niet meer vinden.

Ondertussen las je hoe de winkeliers vergroeiden met het gebouw. Was ook ene enorm goed boek, maar dit boek van Ballard lijkt me ook enorm goed.

Dettie

Ballard had ook enkele boeken waarin de wereld wordt geteisterd door ecologische rampen, waaronder The Drought, in het Nederlandse De brandende aarde.

Ja die titel - De brandende aarde - zegt me ook wel wat ofwel, komt me bekend voor.

Dettie

Ik moet denken aan de stad die Saudi-Arabië in de woestijn wil bouwen, als een gebouw van 170 kilometer lang, 200 meter breed en 500 meter hoog, voor 9 miljoen inwoners.

www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/the...tad-of-fata-morgana/

Het is me niet duidelijk of dit gebouw dat The Line moet gaan heten nu de hele stad is. Men heeft het namelijk elders ook over Neom, waar The Line deel van uit moet maken.

Dettie schreef : Ja die titel - De brandende aarde - zegt me ook wel wat ofwel, komt me bekend voor.

Dettie

De Engelse titel (The Drought = De droogte) is wel correcter dan de Nederlandse. Ik herinner me niet dat het ergens in het boek echt brandt. In tegenstelling tot wat de laatste jaren in werkelijkheid gebeurd: branden in Australiê, Griekenland, Italië, Spanje, en ook Frankrijk (waar dat toch wel uitzonderlijk is) en zelfs... Canada. En Canada is nu niet direct een plek waarvan je verwacht dat de bossen in brand vliegen.