Eefje Jonker - Het dagboek van Eefje Jonker

De afgelopen dagen me vermaakt met dit boek. Al bekroop al lezend mij, net als jullie, de twijfel. Het is te glad en vooral te rond. Toen er op de laatste bladzijdes ook nog een happy end kwam, was mijn twijfel eigenlijk wel weg.. zo "rond" is het echte leven nooit. En zou er dan nergens een foto van haar zijn. Het boek zinspeelt op een foto via haar kleinzoon, maar die is dan net nog niet opgestuurd.

Desalnietemin een boeiend boek om te lezen. Vooral de strijd om identiteit en zijn wie je bent en alle twijfel die daar mee samen hangt is mooi beschreven.

Dettie schreef : Ik ben een dagboeklezer, Hans Warren is daarbij favoriet, maar dit klopt voor mijn gevoel niet.

Dettie

Alleen de titel van de dagboeken van Hans Warren staat me eerlijk gezegd al tegen. "Geheim dagboek", maar als je het publiceert, is het niet geheim meer.

Ik ben meer een dagboekenschrijver.

Het was aanvankelijk ook niet de bedoeling aanvankelijk dat de dagboeken gepubliceerd werden. Het 'geheim' in de titel slaat op de geaardheid van Hans Warren, hij was homoseksueel, en toentertijd werd daar nog niet openlijk over gesproken. Dat was toen nog een groot taboe.

Het eerste dagboek werd namelijk geschreven in 1942 en werd pas in 1981 uitgegeven. Het was opvallend hoe open Warren sprak over zijn geaardheid.

Hans Warren was ook dichter en een groot liefhebber van de natuur, hij heeft ook boeken over vogels geschreven. Verder was hij een erg goede vertaler en heeft o.a. werken van Plato, de Sade, Kavafis vertaald.

De dagboeken zijn ook erg mooi geschreven, vooral de eerste tien delen zijn erg mooi om te lezen. Soms heel direct, het was geen makkelijke man, voor zichzelf niet en voor een ander niet. Maar schrijven kon hij prachtig.

Dettie

Nou, ik zal mijn twijfels ook eens op de grote hoop gooien. Ik had een tijdje geleden de recensies van Librije en Dettie al gelezen en ook het radio-interview (inmiddels: www.nporadio1.nl/nieuwsshow/onderwerpen/...oek-van-eefje-jonker ) afgeluisterd, en was ervan overtuigd dat Robert Anker het boek gewoon verzonnen had. Dettie, jij zette mij op het verkeerde been door in je recensie te melden: en later is ook Simon Vestdijk een punt van adoratie. In het laatste boek van Robert Anker De vergever is de hoofdpersoon ook helemaal weg van Vestdijk, maar in dit dagboek is Vestdijk gewoon een van de schrijvers die ze leest. Dat argument viel dus af. Wat mij bevreemdde in het interview was dat Anker die schriftjes al terug had gegeven aan het familielid in Canada. Hoezo kon hij niks laten zien? Hij zal toch wel van alles kopieën hebben gemaakt??? Dat is toch het eerste wat je doet als je aan de herschrijving van zo'n document begint? Stel dat je halverwege bent en de boel brandt af? Al je werk voor niets geweest. Nee hij had op zijn minst alle kopieën kunnen tonen. Maar dan....hij verwachtte misschien die vraag niet.

Ik begon dus aan dit boek met de nodige scepsis. Als Anker het zelf geschreven heeft dan heeft hij haar groei naar volwassenheid heel subtiel weergegeven. Knap gedaan!

Ik was ook gespitst op uit de toon vallende woorden, maar het enige twijfelachtige woord dat ik vond, bestond al in 1914.

De ontmoeting in de trein zou heel goed geen toeval hebben kunnen zijn. Ik doe een klein verklappertje voor het geval iemand dit boek nog gaat lezen.

V

E

R

K

L

A

P

P

E

R

Tante Marijtje heeft ongetwijfeld de naam van Eefjes moeder gekend en geweten dat dat ze joods was. Tijdens de oorlog zal daar in huiselijke kring wel over gesproken zijn in de trant van: "Hoe zou het met Selma Meijer zijn?" Het is niet ondenkbaar dat Henk dat heeft meegekregen. Hij kende voorheen dan misschien haar naam niet, maar hij wist wel van haar bestaan, evenals Nel (de woorden van Nel). Henk zat in het verzet, werkte bij de gemeente en vervalste persoonsbewijzen. Hij kan met haar in contact zijn gekomen en het zo geregeld hebben dat ze elkaar in elk geval konden ontmoeten, de rest aan het toeval overlatend of misschien zelfs Selma een hint gegeven hebben.

Die ontmoeting hoeft dus geen vreemd toeval te zijn geweest.

De ontmoeting met dochter Heleen vond ik veel toevalliger, maar ik heb ik mijn leven al zoveel toevalligheden meegemaakt....alles kan!

Gaandeweg begon ik er dus van overtuigd te raken dat het wel degelijk een echt dagboek was. Ik vond het wel vreemd dat ze tijdens de oorlog al wist wat er in de concentratiekampen gebeurde, maar dan....ze zat in het verzet, dat wist misschien meer dan de gemiddelde burger.

Het einde van het boek deed me echter weer twijfelen. Die mannen werden wel erg gemakkelijk van het toneel geveegd!



Daarna volgde de eerste pagina van het dagboek in het originele handschrift. Net als jij Dettie, dacht ik, dat is niet het handschrift van een 18-jarige! Toch, je kunt nooit weten. Misschien was ze een slordige schrijfster. En tenslotte die foto. Ik las het bijschrift: daar staat Nel, daar Henk, op de eerste rij mijn moeder, en vier onbekende meisjes naast haar. Daar zou ze bij kunnen zitten. Ik keek meteen weer naar de foto. Ja! Die ene, naast de moeder van de schrijver, die heeft afhangende ooghoeken. Dan is het toch echt! Anker concludeerde dat ook, zag ik, toen ik het bijschrift verder las. Maar...als hij het heeft verzonnen heeft hij dat opvallende detail toch ook gewoon verzonnen? Alweer geen bewijs! Maar wacht eens. Eefje hoorde op die leeftijd nog helemaal niet officieel bij de familie Jonker! Wat deed ze dan op de familiefoto? Eefje heette De Zeeuw en kwam wel vaak bij Oom Joop en Tante Marijtje, werd daar als een nichtje behandeld, maar mocht ze dan ook op de familiefoto? Nee, het boek is gewoon verzonnen. Nou ja....het is natuurlijk wel zo, dat al die volwassenen op de foto wel degelijk wisten dat deze Eefje gewoon bij de familie hoorde en de kinderen zullen niet geprotesteerd hebben. Dus ja, het kan toch wel.

Na een paar dagen broeden en het interview nog eens afluisteren slaat de balans lichtjes door naar echt. Het blijft me echter verbazen dat hij niet verder wil speuren naar meer gegevens. Daar staat tegenover dat de hele familie niet echt met zijn roots lijkt bezig te zijn (geweest).

Wat ontzettend leuk al jouw overpeinzingen te lezen. Ik moet heel diep graven in mijn geheugen. Bij mij gaf het "ronde" einde de doorslag dat het toch niet echt was, samen met dat inderdaad alle bewijzen er wel waren, maar nu net toevallig niet meer.

maar ja, als je een boek schrijft (en een goed boek ook nog) wat de gemoederen op deze manier (nog) steeds bezig houd, heb je ook wel iets knaps gedaan. Behalve als het toch allemaal waar is natuurlijk.

Ha Berdine, wat ben je er helemaal ingedoken! Super!

Net als Willeke moet ik ook diep in mijn geheugen graven, het is bijna twee jaar geleden dat ik het las. De grote lijnen zijn er nog wel en vooral de bevreemding rond het opschrijven van dingen in oorlogstijd is me bijgebleven.

En als de schriftjes bij familie in Amerika zijn dan kan hij ze toch weer even opvragen of vragen of die familie dat wil kopiëren voor hem? Dan heeft hij zijn bewijs en is het 'gezeur' over authenticiteit gelijk weggenomen.

Dettie