Literaire Non-fictie

Naar aanleiding van het boek:



Meer dan de feiten, door Han Ceelen en Jeroen van Bergeijk,

was er bij de VPRO op 4 maart 2007 een uitzending te zien met daarin Han Ceelen en Judtih Koelemeijer (van Het zwijgen van Maria Zachea). Op de VPRO-site is deze als video te zien. Ook een samenvatting van de interviews is er te lezen.

In de interviewbundel 'Meer dan de feiten' vertellen een twintigtal literaire non-fictie auteurs over hun aanpak en uitgangspunten.

Onder hen Hugo Borst, Martin Bril, Jan Brokken, Joris van Casteren, Judith Koelemeijer, Joris Luyendijk, Geert Mak, Rudi Rotthier, Gerard van Westerloo, Frank Westerman en Annejet van der Zijl.

Het artikel is te lezen bij: boeken.vpro.nl/artikelen/33427068/

De videofilm, (met extra aandacht voor de werkwijze van Judith Koelemeijer, bij haar eerste en haar komende boek) is te zien bij:

boeken.vpro.nl/afleveringen/32553521/

Een aanrader, temeer daar dit succesvolle genre kennelijk in een behoefte voorziet, die de fictie op dit moment niet kan vervullen.

Literaire non-fictie is sinds tien jaar ongekend populair. Hoe komt dat?

Geert Mak zegt:

'Ik denk dat het komt door een toegenomen behoefte aan echtheid, aan authenticiteit, juist omdat er in deze tijd zoveel wordt genept. Deze vorm van journalistiek is een eerlijke manier om vanaf de grond een verhaal te vertellen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een krant die marktonderzoek doet en vervolgens precies schrijft wat de lezers prettig vinden om te lezen. Daarnaast willen mensen een verhaal. Het verhaal zet dingen in een context, en is een manier om de wereld te ordenen.'

Ik denk dat Mak er hiermee niet ver naast zit. Persoonlijk denk ik dat geschiedenis gevat in een goed verhaal veel meer blijft hangen dan in een gortdroog feitenboek. Bij mij werkt dat wel zo in ieder geval.

Ik denk ook dat het ermee te maken heeft dat je door deze verhalen ook het gevoel hebt dat je er wat bij leert. Bij romans gaat het om het verhaal en is het meegenomen als je daardoor wat leert of een ander inzicht krijgt.

Martin Bril zegt:

'Het zal wel iets met de vergrijzing te maken hebben. Ik ben zelf rond mijn veertigste ook opgehouden met fictie lezen. Fictie is iets voor pubers en vrouwen. Als je ouder wordt, ga je echte boeken lezen: klassiekers en boeken waar je iets van opsteekt. Maar het ligt ook aan de kwaliteit van de boeken die nu worden geschreven. Ik denk dat het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten daarin een grote rol heeft gespeeld. Tien of vijftien jaar geleden was het bijna onmogelijk om een groot non-fictieboek te financieren. Nu kan dat wel. Plus: we hebben momenteel een generatie auteurs die zijn pappenheimers kent. De mensen die nu bestsellers schrijven - Van der Zijl, Lieve Joris - bouwen voort op het fundament dat in de jaren zeventig is gelegd door mensen als Eelke de Jong, Martin Schouten, Armando en Sleutelaar.'

Hier kan ik eigenlijk niet zoveel mee. Het verklaart niet de populariteit van de non-fictie.

Dettie

Ik vind het flauwekul wat die Bril zegt. Alsof zijn eigen wederwaardigheden voor iedereen gelden. Over subjectiviteit gesproken.

Maar ik zal de discussie even hierheen halen..

Jannie, ik had het nog niet gelezen, dat artikel, maar nu wel.

Er wordt aangehaald dat non-fictie populairder is geworden sinds men zich bedient van een andere schrijfstijl: meer dialogen, schrijven in scenes en zo. Maar daar ligt dus net de valkuil. Als je dan ook nog subjectief gaat schrijven, wordt de grens tussen fictie en non-fictie steeds vager. Hoewel het de leesbaarheid ten goede komt (ik heb er dan ook niets op tegen) is het wel lastiger voor de lezer om onderscheid te maken: wat is waar, waar wordt ter opvrolijking wat verzonnen?

Zo gauw er personages samengevoegd worden, en achtergronden verzonnen, is het fictie gebaseerd op de werkelijkhied, maar geen literaire non-fictie. Vind ik..

Marjo schreef : Zo gauw er personages samengevoegd worden, en achtergronden verzonnen, is het fictie gebaseerd op de werkelijkheid, maar geen literaire non-fictie. Vind ik..

Nee dan is het voor mij ook geen non-fictie.

Ik las ooit ook eens een 'non-fictie' boek (de zus van Mozart geloof ik) daar stond achterin dat enkele jaartallen gewijzigd waren omdat dat de schrijfster beter uit kwam. Dan voel ik me in de maling genomen en ik vind dat ook kwalijk. Ook zegt het iets over de schrijfster, als zij geen verhaal kan maken met juiste jaartallen....

Maar bijv. Admiraal de Ruyter een sigaar laten opsteken of laten bulderen tegen de manschappen vind ik niet echt erg. Als de werkelijke feiten maar kloppen.

Dettie

Als je zoiets erbij verzint, creeer je een karakter. Dan kan in mijn ogen helemaal fout zijn. Het ligt er dus maar net aan wat je verhaal is. Is het een biografisch verhaal, dan mag het niet. Gaat het niet om de man zelf, nou vooruit (maar schoorvoetend..)