Thomas Mann - Doktor Faustus

Roel schreef : Ja, op de muziek wordt diep ingegaan in Doctor Faustus en dat verreist wel wat kennis van de lezer. Mijn kennis daarom trent is redelijk, maar zeker niet compleet. Met de geschreven gevoelsbelevingen van de muziek heb ik geen moeite, die bekijk ik met mijn oog als dichter.

Je moet eens goed op de verschillende stijlen van Doctor Faustus letten. Er zijn delen die, zoals bij de muziek ingewikkelder geschreven zijn en delen die juist veel eenvoudiger, opener zijn.

Wanneer je de muziek vanuit de poëzie ervan bekijkt, zorgt dit wel voor een verduidelijking van het geschreven woord. Dat is in dit geval heel duidelijk, en zeker aan te bevelen. Mijn kennis van muziek is (helaas) zo goed als onbestaande.

De muziek is trouwens een medium bij uitstek om zo'n duivels thema te beschrijven.

Er zijn zeker gemakkelijker te lezen hoofdstukken, zoals bijvoorbeeld het hoofdstuk dat ik net gelezen heb (hoofdstuk 13). Alhoewel de thematiek misschien niet echt eenvoudiger is (vooral religieus : het goddelijk dilemma over het al dan niet toelaten van het kwade bij de schepping - bijgeloof - vrouw en sexualiteit), leest het toch vrij vlot - mede door het inlassen van een verhaal over de heksenvervolgingen. Of tot wat onbegrip leiden kan (in dit geval de brandstapel).

Hoe is dat mogelijk, Rutger, dat jou kennis rond muziek zo goed als onbestaand is? Ben je geen muziekliefhebber?

Helemaal mee eens! Er schuilt vaak haast duivelse kracht in muziek denk maar aan Wagner en soms lijkt de uitvoerende er zelf door bezeten, beste voorbeeld is misschien wel Franz Liszt die als een duivelse gestalte over het klavier ging Maar zelf een rustige jongen als Ivgeny Kissin kan te keer gaan. Muziek is vaak een emotionele aangelegenheid en op de wdr een aantal jaren geleden zonden ze een concert van hem uit dat hij had gegeven in de bekende Royal Albert Hall in Londen. Het concert zelf had ik helaas gemist, ik viel in tijdens de vele toegiften die hij toen gaf en wat me opviel was de hele grote zweetvlek op de rug van zijn jasje! Dat beeld vergeet ik nooit meer. Dat muziek vroeg oud kan maken (ik heb het hier dan speciaal over klassiek) heb ik ook meegemaakt. Pianisten bv worden algauw grijs, vaak vanaf hun 35ste, vanwege de ontzagwekkende hoeveelheid energie wat het kost om te komen waar zij weten te komen, namelijk de hoogste regionen. Zo zag hier in Maastricht jaren terug een recital van de hongaarse pianist Zoltan Kocis. Die was 45 en helemaal grijs. Voor topcomponisten en topmusici staat muziek voor lijden. Je moet er wat voor over hebben om het niveau van schoonheid te bereiken.

Dat sprong me meteen in het oog toen ik Doctor Faustus de eerste maal las, dat verschil in stijl. Dat is niet symptomatisch voor T. Mann! Alleen in dat opzicht vind ik deze roman al heel typerend. Dat verwarde me ook tijdens het lezen, want zo kende ik de grote schrijver nog niet.

Volgens mij heb je dan "onderonsje van de aankomend theologen" net achter de rug. Dat was inderdaad geen sinecure, maar overigens heel boeiend. Het is ook een breekpunt in het leven van Leverkuhn.

Rutger schreef : Ja, op de muziek wordt diep ingegaan in Doctor Faustus en dat verreist wel wat kennis van de lezer. Mijn kennis daarom trent is redelijk, maar zeker niet compleet. Met de geschreven gevoelsbelevingen van de muziek heb ik geen moeite, die bekijk ik met mijn oog als dichter.

Je moet eens goed op de verschillende stijlen van Doctor Faustus letten. Er zijn delen die, zoals bij de muziek ingewikkelder geschreven zijn en delen die juist veel eenvoudiger, opener zijn.

Wanneer je de muziek vanuit de poëzie ervan bekijkt, zorgt dit wel voor een verduidelijking van het geschreven woord. Dat is in dit geval heel duidelijk, en zeker aan te bevelen. Mijn kennis van muziek is (helaas) zo goed als onbestaande.

De muziek is trouwens een medium bij uitstek om zo'n duivels thema te beschrijven.

Er zijn zeker gemakkelijker te lezen hoofdstukken, zoals bijvoorbeeld het hoofdstuk dat ik net gelezen heb (hoofdstuk 13). Alhoewel de thematiek misschien niet echt eenvoudiger is (vooral religieus : het goddelijk dilemma over het al dan niet toelaten van het kwade bij de schepping - bijgeloof - vrouw en sexualiteit), leest het toch vrij vlot - mede door het inlassen van een verhaal over de heksenvervolgingen. Of tot wat onbegrip leiden kan (in dit geval de brandstapel).

Het werkwoord 'verwarren' is hier zeker af en toe wel aan de orde, Roel. Er komen dan ook zo vele onderwerpen bij kijken, bij het duivelse. De aankomende theologen vond ik wat minder moeilijk, maar toch, de lectuur vraagt uitzonderlijk veel inspanning.

Alvast ook interessant te weten dat ik op een keerpunt in de roman ben aangeland.

Het gesprek met aankomend theologen zal minder moeilijk zijn voor mensen/lezers die zich al in theologie verdiept hebben, de rest zal denk ik moeten zuchten.

Ik vond/vind de moeilijkere zinnen in de roman juis heel mooi, omdat Mann hier prachtige formuleringen maakt en ook rake beelden oproept, in tegenstelling tot de eenvoudigere zinnen die als een schok overkwamen.

Ik weet dat Mann in bv Koninklijke Hoogheid eenvoudigere zinnen aan het papier toe heeft vertrouwd, maar dat had ik totaal niet in deze roman verwacht. Een roman die aan een monument voor de lezer verrijst.

Verderop in het boek toen die stijl-afwisseling meerdere malen was langsgekomen, begon ik dieper hierop door te denken en kreeg ineens het idee dat Thomas Mann hier met een revolutie bezig was. Is deze roman zijn manier van bevrijding van het klassieke romanconcept? Ik vind het zo typerend. Ik ben benieuwd wat jij straks hierover te zeggen hebt.

Wat is het dat keerpunt, Rutger?

Bereid je er trouwens maar op voor dat Mann op een gegeven moment alle registers opentrekt!

Rutger schreef : Het werkwoord 'verwarren' is hier zeker af en toe wel aan de orde, Roel. Er komen dan ook zo vele onderwerpen bij kijken, bij het duivelse. De aankomende theologen vond ik wat minder moeilijk, maar toch, de lectuur vraagt uitzonderlijk veel inspanning.

Alvast ook interessant te weten dat ik op een keerpunt in de roman ben aangeland.