Dave Eggers - De cirkel

Nou ik kan mijn mening en misschien een bespreking hier geven. Ik ben er inmiddels in begonnen en het kost me moeite om het weg te leggen.

Het is een indrukwekkend boek en eerlijk gezegd is de realiteit die beschreven wordt en de angst die daarmee opgeroepen wordt, niet te vergelijken met de angst voor de trein, het vliegtuig en andere uitvindingen. Het gaat namelijk niet om de angst voor internet, maar om de consequenties die bepaalde zaken kunnen hebben. Waar we ons namelijk druk maakten over totalitaire staten, als de Sovjet Unie en de DDR, waar iedereen in feite in de gaten werd gehouden, wordt iets vergelijkbaars in dit boek gecreëerd, maar dan door een bedrijf. Het verschil is dat de mensen hier vrijwillig aan meewerken. Dat zorgt er in zekere zin voor dat het bedrijf zelf de gevangenis wordt.

Het wordt allemaal heel mooi gepresenteerd, maar ik krijg er steeds meer de kriebels van. En over de vraag of het al dan niet zo ver zal komen? Kijk naar de steeds veranderende privacy-regels bij Facebook. En was het Google niet dat vrouwelijk personeel aanbood om eicellen in te vriezen, zodat ze het krijgen van kinderen uit konden stellen?

De vraag bij De Cirkel is in feite ook hoe transparant het bedrijf zelf eigenlijk is. Men wil wel alles van anderen weten, maar het omgekeerde is zeker niet het geval.

En het meest angstaanjagende vond ik wel het feit dat er geen weg terug bestaat. In de werkelijkheid die dit boek creëert dan. Ik moest erg denken aan een kort verhaal van een van de oude science-fiction schrijvers (was het Asimov?), waarin de mens een geavanceerde zelfdenkende computer maakt. Die computer kan en weet echt alles en het moment supreme is aangebroken. De vraag der vragen wordt gesteld: Bestaat er een God? Waarop de computer antwoordt: Ja, vanaf nu bestaat er een God. Vervolgens kan niemand het apparaat meer aanraken, laat staan uitschakelen.....

De spreuken op de achterflap:

Privacy is diefstal

en

Geheimen zijn leugens

doen me denken aan een verhaal van Bordewijk, ik meen 'Blokken', waarin de uitspraak "Eigendom is diefstal", zo ver wordt doorgevoerd, dat mensen geen naam meer hebben, omdat een naam ook eigendom is.

Ik denk ook dat het moeilijk is om een weg terug te nemen, als men op een bepaald moment al zo ver is. Iedereen continu in de gaten houden en volgen, mag misschien dingen voorkomen, maar het zorgt vooral voor veel problemen. Het punt is, dat als het eenmaal geïmplementeerd is, je niet meer terug kan, omdat men de 'voordelen' niet wil missen, ook al zitten er zoveel nadelen aan.

Nog steeds zeer onder de indruk van dit boek. Ik vertrouw De Cirkel helemaal niet. Het is toch wel vreemd dat alle politici die iets aan de macht van De Cirkel willen doen ineens in opspraak raken. Mae laat zich langzaam steeds verder inkapselen en krijgt steeds meer taken op haar bordje. Ze levert zich bijna helemaal uit aan De Cirkel, als een soort vrijwillig gekozen gevangenis. Alles moet worden gedeeld en bovendien moeten mensen worden overgehaald om alles te kopen. Het wordt steeds meer een bedelen om hogere waarderingen en druk uitoefenen op mensen.

Het boek blijft me fascineren. Wat ik zo goed vind is dat de hoofdpersoon volledig meegaat in de redeneringen van De Cirkel. Bij boeken als 'Brave new world' en '1984' zijn de hoofdpersonen mensen die in verzet komen tegen het bestaande systeem en hier zie je eigenlijk hoe iemand zich mee laat zuigen in het nieuwe systeem en alle kritiek van de hand wijst. Boeken als 'Brave new world' en '1984' geven vooral aan wat er mis is met de samenlevingen die ze schetsen. Hier word je eigenlijk zelf aan het denken gezet. Je leest de argumentaties waarmee de ideeën verdedigd worden en waar het soms moeilijk is om iets tegenin te brengen, juist omdat de dingen zo worden gebracht, dat een weerwoord niet mogelijk is, zonder egoïstisch over te komen. Zie bijvoorbeeld de redenering waarom alles moet worden vastgelegd op foto's en video's en dat alles dan ook met iedereen gedeeld moet worden, want: "Er zijn mensen die deze dingen niet zelf kunnen ervaren en door de beelden van mensen die allerlei dingen ondernemen, zoals zeezeilen, bergen beklimmen, of andere dingen, toch het gevoel kunnen hebben dat ze er bij zijn en het zelf meemaken. Dat wil je die mensen toch niet ontzeggen?" En als je het zo ziet, lijkt het misschien wel erg egoïstisch om je ervaringen niet met anderen te delen. En toch klopt er iets niet in de redenering.