T. Mann en H. Hesse: Toch meer overeenkomsten dan gedacht

Gisteren stond in de Volkskrant een bespreking van de vertaalde briefwisseling Thomas Mann en Herman Hesse. Voor degenen die het niet gezien hebben of geen Volkskrant lezen, of die nog helemaal geen kennis hebben gemaakt met deze twee grootheden van de Duitse literatuur, volgt hier de tekst.

Beste Hess, beste Mann?

Thomas Mann en Herman Hesse leerden elkaar via hun uitgever Samuel Fisher bij een etentje in 1904 kennen, twee jonge schrijvers die beiden net hun belangrijkste boeken hadden gepubliceerd en wereldberoemd zouden worden. Veel leken zij aanvankelijk niet gemeen te hebben, de stille en bescheiden domineeszoon Hesse uit Zuid-Duitsland en de wereldwijze Mann, telg uit een rijk Noord-Duits koopmansgeslacht.

Hesse schreef veel poëzie en romans als De Steppewolf en Siddharta, werken die gaan over de zoektocht naar het ik en de verzoening met het leven, geschreven in een bloemrijke taal die vooral jongeren nog steeds aanspreekt.

Hesse leverde een grote bijdrage aan de popularisering van oosterse religies in het Westen. Thomas Mann daarentegen geldt met zijn grote romans als De Buddenbrooks of De Toverberg eerder als geniale stilist en nuchtere intellectueel.

Beiden keken terug op een mislukte schoolcarrière. Mann was twee keer blijven zitten en verliet het gymnasium toen hij achttien was; Hesse ging op zestienjarige leeftijd van school. Ze werden van dromerij en traagheid beschuldigd en zagen hun succesvolle schrijversschap als bewijs van het tegendeel, of, zoals Thomas Mann het uitdrukt, als ?sublieme? wraak op de werkelijkheid?.

Hesse verruilde Duitsland al in 1912 voor Zwitserland. Mann moest het land in 1933 verlaten is nooit meer teruggekeerd. Hun uiterst moeizame relatie met Duitsland, die hun levens sterk bepaalde, is een van de belangrijkste thema?s in Hermans Hesse-Thomas Mann ?Briefwisseling dat in vertaling bij uitgeverij Atlas is verschenen.

Mooie, intelligente en vaak ontroerende brieven, geschreven tussen 1910 en 1955. Ze gaan over politiek, oorlog, de eigen werken en het werk van andere schrijvers, ballingschap, muziek en ziektes ? het laatste onderwerp vaker naarmate de twee ouder worden. ?Beste Hessem hartelijk dank voor uw mooie, huiselijke cadeau, dat me helpt de eerste pijnreacties op de kuur te verdragen. Moeilijke dagen zijn het, en beroerde nachten. Ik ben nog nooit ziek geweest en heb grote moeite niet al te beledigd te zijn. Uw Th. M?, schrijft Mann in 1937 op een briefkaart, een medium dat Hesse overigens in een van zijn brieven roemt met de woorden: ?De briefkaart is trouwens een van de beste uitvindingen die Duitsland de wereld heeft geschonken?.

De brieven zijn soms humoristisch, soms persoonlijk en bevatten fraaie psychologische betogen. Vertaler Wil Hansen heeft het Duits voortreffelijk in Nederlands omgezet. Ben je eenmaal begonnen aan deze correspondentie, dan stop je alleen nog voor het bekijken van de foto?s en de informatieve voetnoten en bijlagen. Een groot genot.

Andrea Kluitmann

Atlas; 335 pagina?s; ? 24,90. ISBN 9 7890 4500 631 4

Ik zelf had deze briefwisseling al in het Duits, uitgekomen bij Suhrkamp Verlag vorig jaar al gekocht. Echter nog niet gelezen. Kijk er wel naar uit. Ik ben ook nog altijd bezig in de biografie die Ronald Haymann over Thomas Mann heeft geschreven. Ik ben op een gegeven moment gestopt, omdat ik een bepaalde roman nog niet heb gelezen en dan niet al wil weten hoe het verhaal zal lopen. Iets wat Hesse en Mann ook deelden was hun romantische natuur; hun werk toont dit overduidelijk aan.

Goh Rotor, dat is nou echt zo'n boek wat ik graag zou willen lezen.

Zoals je weet heb ik een heel stuk van de Toverberg gelezen. En van Hesse nog niets maar beiden staan op de lijst.

Er is een tijdje terug een prachtige serie op t.v. geweest over het leven van Thomas Mannn.

Ook van zijn dochter Erica is onlangs een boek uitgekomen.

Heel erg bedankt voor het plaatsen van deze recensie.

Heb het vandaag erg druk maar kom er nog op terug.

Bernadet

Heel interessante uiteenzetting, Rotor.

Thomas Mann las ik spijtig genoeg niet, van Hesse wel een en ander, maar het is te lang geleden om me er nog veel van te herinneren.

Tiba.

Hallo Bernadet, Thomas Mann heeft ook nog aardig wat korte verhalen en novelle's geschreven. Die zijn ook schitterend om te lezen. En meer romans dan menigeen denkt. De meeste hebben gehoord van De Buddenbrooks, De Toverberg en Dr. Faustus, maar ook een roman als De bedrogene is een meesterwerk. Jij had toen meen ik ook Koninklijke hoogheid gelezen, is het niet? Lotte in Weimar is ook een amusante roman. Een hele speciale plaats neemt zijn Baas en hond in. De belevenissen die Thomas Mann met zijn hond heeft gehad, heeft hij in een boek gegoten. Voor hondenliefhebbers zo wie zo verplichte kost. Ik ben zelf naast Doctor Faustus (die ik nog dit jaar wil gaan lezen) heel benieuwd naar de 4-delige roman-cyclus Joseph und seine Bruder, die geheel in het joodse milieu afspeelt.

Welk boek van Erica Mann is dat? Dat heb ik blijkbaar gemist.

Ja, ik heb een groot deel van de serie over de familie Mann gezien. Toen die voor het eerst op de Duitse tv is uitgezonden.

Hallo Tiba, Thomas Mann moet je zeker gelezen hebben. Ik zou zeggen begin gewoon met "Der Tod in Venetig" en je wilt meer lezen. Herman Hesse is voor mij een van de grootste ontdekkingen uit de jaren negentig. Echt een schrijver waar ik me helemaal in kan vinden. Daarom heb ik al 15 boeken van Hesse gelezen. Begin gewoon weer aan zijn debuut roman Peter Camenzind en je bent verkocht. Hesse is ook een schrijver ondanks de complexiteit van behandelde thema's waar je heel makkelijk door heen gaat. Als ik een roman van Hesse lees is het net of het licht van een fakkel over de bladzijden wappert. Ik ga zeer binnenkort Hesse herlezen.

En voor de dichter-liefhebbers waar jij ook toebehoort, Hesse heeft ook nog aardig wat gedichten geschreven. Daar heb ik me tot op heden nog niet in verdiept. Alleen pas in de korte verhalen en romans. Ik heb ook nog een biografie over hem liggen, zijn italiaanse reisverslag en natuurlijk hier al genoemd de briefwisseling met T. Mann. groetjes, Roel

Het boek van Erika mann heet Mijn vader, de tovenaar.

Onderstaand de biblionrecensie:

Uit de schitterende docudramaserie 'Die Manns - Ein Jahrhundertroman' die onlangs op tv werd uitgezonden, kennen we politiek cabaretière en journaliste Erika Mann (1905-69) als de intelligente, principiële, lichtelijk neurotische oudste dochter van de grote romanschrijver Thomas Mann. Ze was zijn lievelingskind, dat hem bewonderde maar ook net zo lang dramde tot haar weifelende vader zich begin 1936 eindelijk in een open brief eenduidig uitsprak tegen het nazi-regime. Het is de spannendste episode in de hechte vader-dochterrelatie, waarin Erika dreigde met het verbreken van alle contact.

Aan het eind van zijn leven woonde Erika bij haar vader als zijn steun en toeverlaat en ook na zijn dood wijdde ze zich aan de literaire nalatenschap.

Een rijk boek, dat begint met een lang interview met Erika Mann uit 1968, gevolgd door de briefwisseling tussen vader en dochter; besloten wordt met een nieuwe vertaling van haar herinneringen in 'Das letzte Jahr' (1956) dat een jaar na de dood van Thomas Mann verscheen (de eerdere vertaling, 'Het laatste jaar van Thomas Mann' van C.J.E. Dinaux werd het laatst herdrukt in 1975). Kleine druk.

ISBN 902953088X

Uitgeverij Arbeiderspers BV Uitgeverij D

Euro 27,95