Thema april/mei/juni/juli/augustus 2017 - Leestafel let op de kleintjes (kleine uitgeverijen)

Citaat van de dag

Eigenlijk kijken oude mensen liever uit op een straat waar wat gebeurt, dan op groen dat een rust geeft die ze niet nodig hebben.

Simon Carmiggelt

Nederlands schrijver 1913-1987

De sperwer van Maheux

Gevolgd door In het spoor van de Camisards van Ton van Reen

Jean Carrière

De sperwer van Maheux is de roman van de stilte, over de eenzame strijd van een mens tegen natuurmacht en natuurgeweld in een van de robuuste uithoeken van Frankrijk, de onherbergzame Cevennen.

Het landschap biedt meer steen dan aarde, de zomers zijn drukkend heet, de winters ijzig koud, en bijna het hele jaar door heerst een alles doordringende wind. De boeren zitten er al generaties vastgeklonken aan vrijwel niets opleverende stukjes land. Ze leven eenzaam, sterven eenzaam. De dorpen raken ontvolkt.

De spe]rwer van Maheux gaat over de laatste bewoners van Maheux, het laatste gezin dat in 1947 nog gebleven is. Ze strikken lijsters, schieten hazen, proberen land te ontginnen. Als de vader, Reilhan de Zwijger, overlijdt en zijn vrouw gek is geworden van de stilte, keert de jonge Joseph-Samuel terug naar het geciviliseerde leven. De laatste zoon, Abel, blijft nadat zijn vrouw is weggelopen, volslagen eenzaam achter. Hij is bezeten van slechts één idee: een waterbron vinden.

Carrière hanteert een stijl die de dingen neerzet 'alsof' men ze zou kunnen vastpakken. De natuur, het dorp, de dieren, de wanhopig vechtende mensen, ze staan in zeldzame scherpte voor ons. De sperwer van Maheux wordt gevolgd door de reisnovelle In het spoor van de Camisards van de schrijver Ton van Reen. Van Reen gaat daarin op zoek naar het werkelijke Maheux, maar komt tot de ontdekking dat hij eigenlijk op zoek is naar de 'waarheid' van het verhaal van Carrière.

Recensie

Werken en overleven in de rauwe natuur van de Cevennen. Die strijd om het bestaan, 'de barbaarsheid van het leven', dat is het thema van deze streekroman die het verloop van de godvruchtige familie Reilhan en hun leefgebied rond 1950 portretteert. Het leverde Jean Carrière (1928-2005) in 1972 de Prix Goncourt op. Als zoon Abel uiteindelijk alleen overblijft, jagend en zwoegend op zijn schrale boerenbedrijf, als de verhoopte waterbron op de berg Aiqualette een illusie blijkt, beseft hij, geveld door al die tegenslagen, zijn onmacht tegenover de dominantie van de natuur, gesymboliseerd in de eigenzinnig rondcirkelende sperwer.

Toegevoegd is een intrigerend reisverslag uit 1987 van Ton van Reen (1941) die een zoektocht onderneemt naar de restanten van het eertijdse territorium van de Camisards (opstandige Hugenoten) en de literaire verwerking ervan door Carrière. Zowel Carrière als Van Reen betoont zich in hun waarnemingen en commentaren ware cultureel antropologen met een scherp oog voor de worteling in een omgeving, in een traditie en inherente vergankelijkheid. Kleine druk.

Menno Gnodde

ISBN 9789086841332 | Paperback | 320 pagina's | Uitgeverij IJzer | september 2016

Citaat van de dag

Daer vloogh noyt vogel so hoog, of hij most zijn kost op de aard soecken.

Hendrik Laurensz. Spiegel

Nederlands schrijver en filosoof 1549-1612

De meeste uitgeverijen ken ik niet, maar IJzer en In de Knipscheer dus wel!

In de Knipscheer is volgens mij wel een redelijk bekende uitgeverij.

Grappig om Ton van Reen tegen te komen. M'n vader vroeg onlangs of ik voor hem op kon zoeken wat deze auteur geschreven had, want hij had in een grijs verleden iets van hem gelezen. Ik meende ook iets van hem gelezen te hebben, maar dat bleek een vergissing te zijn, want dat was Ton van der Lee.

Dik Trom dus? Ton van Reen is mij vooral bekend van zijn verhalenbundels.