Thema maart 2023 - Leestafel laat haar STEM horen

Uit de tijd vallen

een verhaal in stemmen

David Grossman

Na het avondeten staat hij plotseling op, neemt afscheid van zijn vrouw en vertrekt naar 'daar' om - één keer, heel kort - hun dode zoon te zien. Anders is het verdriet niet meer uit te houden, nadat hij er vijf jaar over zweeg.

Onderweg sluiten zich tot zijn verbazing meer en meer mensen bij hem aan, allemaal vaders en moeders die geen vrede kunnen vinden met de dood van hun kinderen. In de veelstemmige stoet bevinden zich een stadschroniqueur, die alles moet optekenen, een hertog, een oude rekenonderwijzer, een vroedvrouw en een schoenmaker. Zij passeren in een lange optocht de centaur.

Deze ongelukkige - 'half schrijver, half schrijftafel' - probeert het verdriet om de dood van zijn zoon al jaren in woorden te vatten. Schrijven, zegt hij, is de enige manier om iets te begrijpen. Tegen de stadschroniqueur met zijn droge aantekeningen brult hij: 'Schrijf nu dan alsjeblieft op in koeienletters: ik moet het herscheppen in de vorm van een verhaal! Begrepen?' Het lukt hem uiteindelijk om daar de juiste woorden voor te vinden, maar de prijs die hij betaalt is hoog. Met het afronden van zijn verhaal, is hij zijn zoon definitief kwijt.

Uit de tijd vallen verkent in precieze en tegelijkertijd poëtische taal de pijn en het verdriet van ouders die een kind verloren hebben. Vijf jaar na de dood van zijn in de oorlog gesneuvelde zoon Uri slaagt David Grossman op ongeëvenaarde wijze in deze bijna onmogelijke onderneming. Waar het nodig is zelfs met vertwijfelde humor.

Uit de tijd vallen ontleent zijn overweldigende kracht en meesterschap paradoxaal genoeg aan de combinatie van ontroostbaarheid over het verlies en de distantie daartoe. Zoiets, mompelt de centaur, kan alleen in een verhaal lukken.

Grossman heeft al lang naam en faam als een groot verteller. Uit de tijd vallen leest als een onsentimenteel verhaal, dat ons tot lang na de laatste bladzijde niet loslaat.

ISBN 9789059366107 | Paperback | 144 pagina's | Uitgeverij Cossee | 15 mei 2015

Vertaald door Ruben Verhasselt

Citaat van de dag

Het kleine verdriet uit zich, het grote heeft geen stem.

Seneca (5 v Chr - 65 na Chr.)

Romeins schrijver en stoïcijns filosoof

Een stem door de telefoon

Richard Weiner

In dit beklemmende verhaal uit 1919 komen veel thema's uit het werk van de Tsjechische schrijver Richard Weiner [1884-1937] in compacte vorm samen. Eenzaamheid, de zinloosheid van het menselijk bestaan, de doelloosheid van het leven...

Het zijn thema's deelt die hij deelt met zijn Duits schrijvende tijdgenoot Franz Kafka.

In 'Een stem aan de telefoon' probeert de hoofdpersoon, een eenzelvige stedeling te ontkomen aan zijn eenzaamheid door gezelschap te zoeken in een van de vele Praagse koffiehuizen. Als hij gebeld wordt door een onbekende vrouw, begint een tijd vol spanning en vertwijfeling. Wie is die vrouw, wat wil zij van hem, is zij een voorbode van de dood?

Uit het Tsjechisch vertaald door Hank Geerts en van een - zeer informatief en interessant - nawoord voorzien door Kees Mercks.

Deel 9 in de serie 'Moldaviet'.

ISBN 9789078068266 | Paperback | 60 pagina's | Uitgeverij Voetnoot | 3 maart 2008

Vertaald door H. Geerts

Citaat van de dag

Ik volbreng deze tocht voor mijn hart en voor jou onbekende vrouw naar wie ik verlangd heb zonder lief te hebben, en voor jou, die ik lief heb om je stem en om wat je zegt zonder dat ik haar begeer.

citaat uit: Een stem aan de telefoon

Richard Weiner

De meeste stemmen gelden

Marianne Schoevers

Koning Hugo is al jarenlang de koning van Bilgondrië. Hij is erg populair maar eigenlijk wil hij liever brugwachter worden. Op een dag besluit hij daarom dat er maar verkiezingen moeten komen. De mensen en kinderen in Bilgondrië mogen zelf gaan beslissen wie van koning Hugo’s zeven dochters de nieuwe koningin wordt. Maar die zeven prinsessen zijn wel een beetje raar…

De burgemeester van de hoofdstad vindt daarom dat er helemaal geen nieuwe koningin moet komen. Hij heeft een veel beter idee. Maar is die burgemeester wel te vertrouwen?

Het worden superspannende verkiezingen met knotsgekke televisie-uitzendingen en boze demonstraties. Maar ook met twee geheimzinnige gordijnenmakers, een pikdonkere geheime gang en gestolen schoenen. En dan is er nog een schoenmaker, maar wat die er mee te maken heeft…

ISBN 9789076268750 | Paperback | 96 pagina's | Imagebooks/Allmedia | 13 september 2006

Leeftijd 10+

Citaat van de dag

De lach is onze stem in het kwadraat.

Kees van Kooten (1941-)

Nederlands cabaretier en schrijver