thema april 2020 - Boeken soldaat maken (thema soldaat)

Stiltewoorden

Dalton Trumbo



Op de laatste dag van de Eerste Wereldoorlog wordt Joe Bonham aan flarden geschoten. Omdat de brancardiers op tijd bij hem zijn en de doktoren op dat moment weinig om handen hebben en vrijelijk kunnen experimenteren op de overblijfselen van deze jonge soldaat, blijft hij in leven. Zonder benen, armen, oren, ogen, neus en mond maar met hersens die nog kunnen denken.

1 September 1939 trok Duitsland Polen binnen. Eén week later kwam Johnny got his gun uit. Het is het verhaal van een oorlog die de baarmoeder was van de volgende oorlog. Het verhaal verontrust, schokt, confronteert en absorbeert. Maar het verhaal ontroert ook. Het trekt de lezer mee in de hallucinerende gedachtewereld van Joe Bonham die door de voortijlende zinnen waarin elke interpunctie ontbreekt, versterkt wordt.

In zijn `dode' universum probeert Joe wanhopig vat op de tijd te krijgen. Nadat hem dat gelukt is zoekt hij naar mogelijkheden om contact te leggen met de buitenwereld. Met zijn hoofd slaat hij morsetekens op het kussen. Deze `stiltewoorden' worden uiteindelijk door zijn verpleegster begrepen. `Wat wil je? seint zij terug. `Deel uitmaken van de buitenwereld', antwoordt hij. Zichzelf laten zien als levende dode, als denkende dode, als antwoord op de vraag of er iets is wat waardevol genoeg is om voor te sterven. Het antwoord dat hij krijgt is van een tergende wreedheid.

Stiltewoorden is een boek dat altijd voor de lezers beschikbaar moet zijn. Het is niet alleen een krachtig antioorlogsdocument, het is ook een voorbeeld van een overweldigende en schitterende verbeeldingskracht.

Recensie

Vertaling van het beroemde boek 'Johnny got his gun' dat Trumbo publiceerde in 1939 en dat hem wereldberoemd maakte. Het is het verhaal van de jonge Amerikaan Joe Bonham, die zijn vaderland in de Eerste Wereldoorlog dient en op de laatste dag van de oorlog door een granaat wordt getroffen. Hij verliest zijn armen en benen en ook zijn ogen, oren, neus, mond en tong. Hij leeft als een ‘verstikkende kwijnende dode in zijn romp en zwaar verminkte hoofd’, denkend aan zijn leven als jongen en zijn vriendin Kareen, zijn ouders en werk in de bakkerij, enz.

Hij fantaseert erop los om niet krankzinnig te worden. Totdat een zuster begrijpt dat hij door zijn hoofd te bewegen iets wil zeggen. In morsetekens seint hij zijn verlangen, maar het wordt hem door een ‘gezonde' wereld niet gegund.

Het boek is een lange monologue intérieur, een schrijnende, en diep doorleefde antioorlogsroman, door Hemingway een van de schokkendste boeken ooit geschreven genoemd. Eerder vertaald als 'Het veld van eer' en 'En Johnny trok ten strijde'. Deze nieuwe vertaling is iets zorgvuldiger en heeft een informatief nawoord. Is opnieuw verfilmd (een eerdere verfilming uit 1977 werd gebruikt door de rockgroep Metallica voor een videoclip). Zeer kleine druk.

ISBN 9789089600035 | Other Formats | 205 pagina's | Dulce & Decorum | mei 2008

Citaat van de dag

Ik droeg legerlaarzen zodat jij ze niet hoeft aan te trekken.

Anoniem

Laatste dag alweer vandaag... de dagen vliegen echt voorbij.

Dettie

De schrijver van vandaag klopt niet. Of de rest wel klopt weet ik niet.

Ha ja, dat krijg je als je tussendoor telefoon krijgt. Dank voor het melden!

De rest klopt wel.

Dettie

Dat vliegen van de dagen vind ik nogal meevallen. Ik denk vandaag iedere keer dat het vrijdag is.