Wat was het eerste Nederlandse woord dat werd opgeschreven?

Ben benieuwd voor het vervolg, Hermine.

Groetjes. Tiba.

oeps, vergeten.

Ik moet het eerst typen op 'word' omdat het zo veel is en ik dan even kan pauzeren.

Ik begin er aan.

Er is geen haast bij, hoor.

Doe maar rustig aan, Hermine.

Groetjes. Tiba.

Ok, dank je...

Hermine schreef : 'Hebban olla vogala': Het begin van de Nederlandse literatuur, blijkt oud-Kents.

Prilste 'Nederlandse' vers is wellicht Engels.

Brussel - De versregel 'Hebban olla vogala nestas...', die in alle handboeken geboekstaafd staat als het prilste begin van de Nederlandse poëzie, is hoogst waarschijnlijk een Oud-Kentse streektaal. Luc De Grauwe, een gerenommeerde specialist in Germaanse taalkunde aan de universiteit van Gent, gooit met zijn bewering een steen in de kikkerpoel.

Zo begint een artikel uit de krant 'De Standaard' van 28 oktober 2004.

Ik zet zo snel mogelijk de rest van het lange artikel hier. Even geduld.

Volgens Luc De Grauwe is zijn stelling niet zomaar een hypothese: 'Ik beweer dat het vers met grote waarschijnlijkheid Engels is. Ik ben 90, ja 95% zeker.' Zuiver Oud-Nederlands kan het volgens De Grauwe niet zijn. En is het dan toch geen zuiver Kents, dan is het Kents neergeschreven door een monnik die door het West-Vlaams beïnvloed was, een 'mengtekst' dus. In de 11de eeuw waren Engelse en Nederlandse streektalen nog lang niet zo verschillend, vooral in de kuststreken liepen de talen in elkaar over.

De bevindingen van De Grauwe in het vakblad 'Tijdschrift voor Nederlandse Taal-en letterkunde' ontnemen het Nederlands zijn oudste en een van zijn meest besproken en geliefde zinnetjes. Als zijn argument overeind blijft, moeten de literatuurgeschiedenissen herschreven worden. 'Hebban olla vogalan' wordt geroemd als 'de moeder van alle Nederlandse zinnen'. Het is een zinnetje vol mysterie. Het is neergepend door een monnik, maar het heeft de liefde als thema. Het is poëtisch en volks. In het Nederlands is geen enkele andere tekst uit dezelfde tijd en dezelfde streek bewaard gebleven.

De regels zijn tussen 1075 en 1100 door een monnik neergeschreven in de abdij van Rochester, in het graafschap Kent. de monnik probeerde zijn nieuwe ganzeveer uit op een hoekje perkament. een 'probatio pennae' heet dat. Hij gebruikte daarvoor tegen alle gewoontes in niet alleen het Latijn maar hij maakte ook een vertaling in de volkstaal.

Maar wie was die benedictijnse monnik? Welke volkstaal sprak hij en in welke taal wilde hij schrijven?

Het taalkundig onderzoek is voer voor een historische thriller. De man die de regels in Bodleian Library in Oxford in 1931 ontdekte, de Germanist Kenneth Sisam, dacht meteen dat de monnik van het vasteland moest komen, uit Vlaanderen. Sisam leidde dat niet af uit diens taal maar uit diens schrift. De versregels zijn in het continentale schrift geschreven, en niet in het gangbare insulaire handschrift.

Het moest meer bepaald een West-Vlaming zijn, dachten filologen, want de man had kennelijk een probleem met de 'h'. Hij schreef ze waar ze niet nodig was ('hic' i.p.v. 'ic') en liet ze weg waar ze wel nodig was ('abent' i.p.v. 'habent', in de Latijnse versie van het versje).

Hij was in elk geval een reiziger. Tussen Vlaanderen en Engeland werd veel heen en weer gevaren, veel Engelsen verhuisden naar de streek van het huidige Frans-Vlaanderen, omgekeerd trokken veel Vlamingen naar Zuid-Engeland.

Misschien kwam de monnik wel uit de bekende abdij van Sint-Omaars. Bovendien was hij een man van de wereld, concludeerde de mediëvist Frits van Oostrom begin dit jaar nog (2004), want de regels lijken op een vrouwenlied of een hoofs minnelied.

Tientallen taalkundigen en literatuurvorsers hebben de voorbije decennia proberen te bewijzen dat de monnik een uitgewezen Vlaming was en de regels Nederlands. Maar waarom niet veel logischer nagaan of het geen Engels is, dacht De Grauwe. De man woonde tenslotte in een abdij in Kent. zou het niet kunnen dat hij doodgewoon Kents sprak en schreef?

Het Nederlands heeft geen andere bronnen om het fragment mee te vergelijken. 'Men heeft altijd een beetje met de natte vinger geredeneerd om het in het Nederlands te verklaren' zegt De Grauwe. 'Ik heb dat zelf 15 jaar in mijn cursus gedaan. Alleen voor 'olla' zijn er Middeleeuwse bronnen uit West-Vlaanderen. Voor alle andere woorden moest men melden dat er helaas geen vergelijking kon worden gemaakt. Maar voor het Engels zijn er wel veel andere teksten bewaard. Ik heb de woordvormen opgezocht in de twee grootste Oud-Engelse grammatica's.'

Elk woord in de verzen 'Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu. Wat unbidat ghe nu?' (Hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij. Wat verwachten jullie nu?) is een oud-Kentse vorm. Zelfs 'hebban': in het Oud-Kents is dat een conjunctief. De vertaling leest daarom:'Laten nu nog alle vogels nesten gebouwd hebben, behalve ik en jij - wat verwachten jullie nu?'

Helaas blijft er één probleem: 'olla'. Wel zeker West-Vlaams, niet zeker Kents, elders in Engeland werd 'alla' gebruikt. Het vergroot alleen het mysterie van de monnik, de oervader van de Nederlandse dichters: 'Misschien, heel misschien is de monnik een uitgeweken West-Vlaming die zich aanpaste, in de abdij Kents sprak, maar die helaas een fout maakte en zijn eigen dialect liet doorschemeren', zegt De Grauwe. 'Maar hij kan ook van elders komen, en dan komt er zelfs geen Nederlands aan te pas.'

Van redacteur Karel Verhoeven

Uit 'De Standaard' - 28 oktober 2004

Heel interessant artikel, Hermine.

Bedankt om dit hier allemaal over te typen!!!!

Groetjes. Tiba.