Eis een ijsje

Volgens mij is het gewoon i j, apart dus, anders heb je het over een y.

Groetjes

Dettie

Maar kleine kinderen leren dat het 1 letter is. begint al met het leesplankje. Gijs bestaat uit 3 letters.

Bewijs geleverd.. één letter.

Dettie

Dit staat in Trouw

Taal / Het lot van de lange ij

door Jaap de Berg 29-07-2006

Vragen en aanmerkingen van lezers (vervolg): „Bestaat ons alfabet niet uit 27 letters: je moet de (lange) ij toch apart tellen?"

Mij is geen hedendaags alfabet bekend dat de ij als 27ste letter opvoert. Woordenboeken en encyclopedieën delen hem soms bij de y (i-grec) in. Meestal komt hij terecht bij de i. Historisch gezien is dat logisch. Van oorsprong is de ij een letterteken dat uit twee i’s bestaat, waarvan de tweede van een staartje is voorzien.

Het teken werd in de Middeleeuwen als verlengde i ingevoerd om in woorden als dijk, wijf en kijken een ie-klank weer te geven. Geleidelijk aan veranderde de uitspraak daarvan in een (soort) ei-klank. (De spelling bleef gelijk.) Dat proces begon in de veertiende eeuw in Brabant, schrijft oud-hoogleraar Cor van Bree in zijn ’Leerboek van de historische grammatica van het Nederlands’. Later strekte het zich tot Holland uit.

Dialecten hebben de oude /ie/ bewaard. Een enkele keer ook het Standaardnederlands, dat hem geconserveerd heeft in kiekeboe (naast kijken) en in piepen (naast pijpen).

Dat de ij uit twee letters bestaat, heeft minstens eenmaal in de geschiedenis van Trouw een klacht veroorzaakt. Ze werd ingediend door een lezer die we hier Stijnstra zullen noemen. In zijn naam, schreef hij, waren de i en de j verbonden tot één letter. Deze schrijfwijze verlangde hij ook van de redactie. Nu is die, zoals bekend, tot veel service bereid, maar de prijs voor deze vorm van ij-deltuiterij was haar te hoog.

En dit in 'onze taal'

Alfabetisering: waar hoort de ij?

---

Komt IJsbrand vlak voor Ike of vlak voor Yvette in een opsomming op alfabet? En is het eigenlijk niet juister om Ijsbrand te schrijven?

---

Alle woordenboeken en spellinglijsten alfabetiseren de ij onder de i; na ijzingwekkend gaat het Groene Boekje (2005) bijvoorbeeld verder met ik. Het is het best u hierbij aan te sluiten: IJsbrand komt dus vlak voor Ike.

Sommige naslagwerken (het telefoonboek, sommige encyclopedieën) plaatsen de ij en y door elkaar vóór de z. Dat brengt vaak wat extra zoekwerk met zich mee. Het door elkaar plaatsen van ij en de y kan echter goede redenen hebben; de ij en de y werden eeuwenlang door elkaar gebruikt voor dezelfde [ie]-klank. Vooral in de genealogie is het dan niet handig een onderscheid te maken: het is goed mogelijk dat Huybrechts en Huijbrechts familie van elkaar zijn.

De ij en de y hebben een geheel verschillende geschiedenis: de ij is oorspronkelijk een verlengde i en de y komt tegenwoordig alleen nog voor in leenwoorden als hypothese, synthese en baby. In de klas hebben we geleerd het alfabet op te dreunen als "… [iks], [ei], [zet]" (x, y, z), maar dat is eigenlijk onjuist; het zou [iks], [ie] (of i-grec), [zet] moeten zijn. De ij maakt immers geen deel uit van ons alfabet; daarom scharen wordt deze klank onder de i geschaard.

De ij wordt wél als één geheel behandeld aan het begin van de zin en aan het begin van een eigennaam. Het is: 'IJverig ging IJsbrand aan de slag'; zowel de i als de j wordt een hoofdletter. Bij andere tweeklanken gebeurt dit niet; Ieniemienie en Eucalypta moeten het dus met één hoofdletter doen.

www.onzetaal.nl/

Pfff, verwarrend allemaal. Ik schrijf al heel mijn leven Ij, waar dan ook, voor mij zijn het twee afzonderlijke letters, ook al komen ze in vele kruiswoordraadsels in één vakje terecht...

maar ik ben de taalpaus niet!

overigens wel interessant, betekent dat ik mijn hoofdlettergebruik misschien hier en daar aan moet passen...