Thema april 2024 - Filosofie

Citaat van de dag

Weinigen weten hoeveel men moet weten om te weten dat men weinig weet.

Auteur onbekend

Inleiding taoïstische filosofie

René Ransdorp Woei-Lien Chong

De Daodejing van Lao Zi, wellicht de belangrijkste tekst van het taoïsme, is het meest vertaalde geschrift ter wereld op de Bijbel na. Centraal begrip in dit mysterieuze boek is het begrip wuwei ('niet-doen'). De gedachte is niet dat je moet niksen in het leven, maar dat je niets moet willen afdwingen. Dit idee komen we ook tegen bij Zhuang Zi en Liezi, de andere grondleggers van de tao (ook wel Dao genoemd). Alleen als je open staat voor een situatie en alles in zijn waarde laat, zul je en passant je doel bereiken, waarmee vreugde en ontspanning je ten deel zullen vallen. Het vereist wuxin ('geen geest hebben'), ook te vertalen als 'de lege geest / het lege hart'.

In deze inleiding worden de belangrijkste filosofische uitgangspunten van de tao op een rij gezet. Daarbij is oog voor de effecten op de politieke filosofie, op de kentheorie, de metafysica en de antropologie, op het chan- of zenboeddhisme en op het westerse denken. Een inleiding in de taoïstische wijsbegeerte met bijdragen van tao-kenners Michel Dijkstra, René Ransdorp, W.L. Chong en Jan De Meyer.

ISBN 9789491693526 | Paperback | 128 pagina's | Isvw uitgevers| 1 juli 2015

Citaat van de dag

Het grote talent van Meester Zhuang is over de hele wereld bekend, en zijn werk is werkelijk zo rijk aan uitzonderlijke formuleringen en prachtige uitdrukkingen dat zijn "ware woorden onwaar lijken." Daarom kunnen geleerden die vastzitten in slechts één nauwe hoek van kennis de brede strekking van zijn betekenis niet begrijpen. Als je zo vastzit op één plek gaat de kern volledig verloren.

Commentaar op vertalers van het werk van Zhunag

Blinde vlekken

Lieke Asma

We kunnen mensen onrechtvaardig behandelen zonder het te willen, en zelfs zonder het op te merken. Onbewust en ongewild maken we onderscheid tussen personen op basis van hun gender, etniciteit, leeftijd, lichaamsgewicht of seksuele oriëntatie. Hoe kan het dat ons zelfbeeld zo afwijkt van ons gedrag?

Het antwoord lijkt helder: in het onbewuste liggen vooroordelen opgeslagen, die ongemerkt onze gedachten, gevoelens en beslissingen beïnvloeden. Maar is dat wel de juiste manier om over deze problematiek na te denken? Is het wel behulpzaam om de blik naar binnen te richten?

Filosoof en psycholoog Lieke Asma pleit voor een radicaal ander perspectief. Om oog te krijgen voor onze blinde vlekken, moeten we de aandacht juist verplaatsen naar de wereld buiten ons. Alleen door te kijken naar patronen in gedrag, keuzes en reacties, en door te luisteren naar ervaringen van anderen kunnen we discriminatie herkennen en voorkomen.

Lieke Asma (1984) is filosoof en psycholoog. In 2018 promoveerde ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam op een proefschrift over vrije wil en wetenschappelijk onderzoek. Aan de Munich School of Philosophy doet ze onderzoek naar impliciete vooroordelen, zelfontplooiing en handelen. Met haar debuut, Mijn intenties en ik. Filosofie van de vrije wil (2021), haalde ze de shortlist van de Socratesbeker en van de Hypatia-prijs.

ISBN 97890244530856 | Paperback | 256 pagina's | Boom | 21 maart 2024

Citaat van de dag

"De Blinde Vlek”

Hier bevinden zich de aspecten waarvan jij je niet bewust bent, maar anderen in jouw omgeving wel. Vaak zijn dat de minder gewenste kanten van iemands persoonlijkheid of vaardigheden.

Bron: Wikipedia

Trots

Martha Claeys

Laten we ons ontdoen van onze trotsallergie, is de boodschap waarmee de Vlaamse filosoof Martha Claeys (1994) woensdag 10 april 2024 de Socratesprijs voor het beste filsofische boek in de wacht sleepte. Claeys is verbonden aan het centrum voor ethiek van de Universiteit Antwerpen en is recensent voor Trouw.

Trots lijkt iets voor mensen met grote ego’s, voor personen die snel gekrenkt zijn en voor opscheppers die op sociale media geen maat kennen. Wie trots is, plaatst zichzelf te veel in de kijker. Maar trots ligt ook ten grondslag aan emancipatie, en kan een krachtig wapen zijn bij protest. Met trots kun je jezelf beter op waarde schatten. Meer ruimte voor sommige vormen van trots kan de sleutel zijn tot sociale rechtvaardigheid.

Filosofe Martha Claeys onderzoekt de betekenis van trots en laat zien dat deze emotie juist in onze woelige tijden van groot belang is.

Martha Claeys (1994) is doctor in de filosofie. Als schrijver en spreker onderzoekt ze hoe mensen zich goed tot elkaar kunnen verhouden. Ze laat zien dat een beter begrip van emoties zoals trots, woede en liefde, helderheid kan brengen in ethische vraagstukken. Samen met Lotte Spreeuwenberg maakt ze de filosofische podcast Kluwen.

ISBN 9789024451876 | Paperback | 224 pagina's | Boom | 20 maart 2023