Silvio D'Arzo - Avondlucht

Achterflap: De nevel stijgt op van de velden, de heuvels rondom werpen paarse schaduwen. Melancholiek kijken een oude moeder en haar zoon uit over het schemerige dal onder hun buitenhuis. Alles ziet er nog hetzelfde uit, toch is er in de loop der tijd veel veranderd. Haar zoon probeert haar gerust te stellen en maant haar weg te gaan bij het raam en de ongezonde avondlucht. Maar zij weet: dat is zo langzamerhand de enige lucht die bij haar past. Of het nu gaat om een soldaat die gedwongen wordt tot een onmenselijke daad, een oude vrouw die zich in een flits realiseert dat haar huwelijk voorbij is, of twee broertjes die de komst van een derde broer proberen te voorkomen: de verhalen van Silvio D'Arzo laten een diepe indruk na door de subtiele, onnadrukkelijke wijze waarop dilemma's aangaande leven en dood met een minimum aan woorden invoelbaar worden gemaakt. 'Avondlucht' werd door de vertaalsters Pietha de Voogd en Mieke Geuzebroek samengesteld uit het nagelaten werk van D'Arzo. Deze verzameling nooit eerder vertaalde verhalen geeft een schitterend beeld van deze te jong gestorven meester van de Italiaanse literatuur.

Sommige verhalen zijn behoorlijk onduidelijk qua situatie, maar de kern van elk verhaal krijg je echt wel mee. Sommige zijn mooi afgerond en andere hebben een open einde, al dan niet met een hint naar het vervolg. Mooi geschreven, melancholieke verhalen, erg sfeervol.

Vind je het belangrijk dat je weet waar of wanneer iets speelt?

Ik heb net een boek uit waarvan ik dat ook niet weet, het doet modern aan, maar speelt het nu of toch een beetje in de toekomst? Maar het blijkt niet uit te maken. Ook de plek niet. Als er sprake is van een metropool, ach, dan kan je er zelf een verzinnen of een bestaande kiezen.

Nee het hoeft niet duidelijk te zijn wáár zich iets afspeelt. Maar in één verhaal zit een groepje soldaten o.l.v. een luitenant uit te rusten. Ze horen gepraat op een paar meter afstand en concluderen dat dat de kapitein en de vaandrig zijn. De soldaten praten met elkaar en zonder witregel of overgang blijk je ineens in het gesprek tussen de kapitein en de vaandrig te zitten. Mogelijk komen ze daarna bij elkaar, waarna er iemand verderop iets zogenaamd is vergeten en teruggaat om het op te halen en dan kan ik het verder niet meer volgen. Ik weet wel dat de luitenant achtergelaten gaat worden, maar hoe en door welke personen is niet duidelijk, wel dat het in opdracht van de kapitein is. Dat bedoelde ik.

Dat lijkt me inderdaad verwarrend. Hier gaat het niet om de achtergrond van het verhaal, maar zit je er binnen in.

Wel, het is maar bij een paar verhalen en je denkt: laat maar zitten. Dat, waar het werkelijk om gaat, komt toch wel binnen. Je moet het alleen niet precies willen begrijpen. Dit voorbeeld is een oorlogsverhaal. Het zou kunnen schelen als je van de situatie van destijds goed op de hoogte bent. Bovendien zijn de verhalen erg kort, er worden niet veel woorden gebruikt voor uitleg. Die weinige uitleg maakt zo'n verhaal juist weer goed.