Emma J.J. Voerman - Onder de radar

Zie

www.leestafel.info/emma-jj-voerman

Dettie

Tja, ik heb wel meer oudere transgenders gekend. M'n vriendin in Rotterdam is er ook een. Ik heb niet de indruk dat ze niet geaccepteerd werd in transgenderkringen. Het hangt misschien ook een beetje af van welke transgenderkringen.

Goed, ik geef toe dat ik er zelf wel eens een beetje vreemd tegenaan kijk, omdat het verschijnsel transgender nu toch al vrij lang bekend is, dus vraag ik me bij transgenders die nu nog op latere leeftijd aan het hele transitieproces beginnen wel eens af, waarom nu, en waarom niet veel eerder?

De oudere transgenders die ik in mijn tijd ontmoette, kon ik beter begrijpen, omdat het toen toch nog iets was dat heel erg onder de radar zat. Het vinden van de juiste wegen was veel lastiger. Nu word je bijna doodgegooid met transgenders op TV.

Punt is hooguit dat oudere transgenders vaak eerder een verleden als travestiet hebben en langs die weg uiteindelijk tot de conclusie komen dat ze toch verder willen gaan. Ik zie het dan bijna als een soort midlife-crisis. De een koopt een leren jack en een motor en de ander gaat verder op dit pad.

Renate schreef : [...]waarom nu, en waarom niet veel eerder?

De oudere transgenders die ik in mijn tijd ontmoette, kon ik beter begrijpen, omdat het toen toch nog iets was dat heel erg onder de radar zat. Het vinden van de juiste wegen was veel lastiger. Nu word je bijna doodgegooid met transgenders op TV.

[...] Ik zie het dan bijna als een soort midlife-crisis. De een koopt een leren jack en een motor en de ander gaat verder op dit pad.

De oudere transgenders van nu wisten in hun jeugd vaak niet eens van het bestaan van transgender zijn. Het is pas eigenlijk sinds Nicky dat het écht meer geaccepteerd wordt. En jij vindt dat je nu doodgegooid wordt met transgenders, maar die transgenders komen in het nieuws omdat ze transgender zijn, ze blijven in de media toch nog de uitzondering, toch nog nieuws. Ze worden niet gewoon Jan of Marloes genoemd zonder enige aandacht voor de transitie. Ook het voortaan als jongen aangesproken willen worden van schrijfster Marieke Lucas Rijenveld is groot nieuws. Het is nog steeds niet 'normaal'. Het ligt er erg aan in welke omgeving je opgegroeid bent, als je in een streng protestantse of katholieke damilie bent opgegroeid is erkennen dat je een transgender heel wat anders dan in een vrijdenkende familie.

De een koopt een leren jack en de ander wordt man of vrouw... oei dat is wel heel bizar gesteld.

Vaak is het zo dat ze pas op die leeftijd helemaal stikken doordat ze de schijn maar op zitten te houden, en op die leeftijd is het zo enorm benauwend geworden dat ze niet anders meer kúnnen. De crisis is er wel, maar niet de gebruikelijke midlifecrisis om dingen eens anders aan te pakken maar uit noodzaak omdat ze niet anders meer kunnen.

Dettie

Ik zeg alleen dat ik dit gevoel wel eens een beetje heb gehad. En natuurlijk kunnen er allemaal redenen zijn waarom men de transitie uit heeft gesteld, maar er is toch al vrij lang meer aandacht voor het verschijnsel. En of het een en ander nu zo'n uitzondering is op TV?

Ik kan de hoeveelheid programma's waar transseksualiteit aan bod komt nauwelijks nog tellen.

"Hij is een zij"

"Je zal het maar hebben"

Om er vast 2 te noemen.

Naar ik meen zat er ook een in een jongerenserie en ik heb er ook wel een gezien in een documentaire over een kringloopwinkel.

Zo'n 40 jaar geleden was het echt uitzonderlijk. Toen las je er nauwelijks iets over en als ik, toen ik 20 was geen blaadje van de NVSH open had geslagen en een bijeenkomst van een werkgroep travestie en transseksualiteit had gezien, had ik wel geweten wat er aan de hand was, maar niet hoe ik het een en ander moest realiseren.

Het is toch wel een stuk normaler dan 40 jaar geleden. Nu moet iedereen ineens er voor uit komen. Een begrip als non-binair hoorde je 40 jaar geleden al helemaal niet, zelfs niet in transgenderkringen.

Ik weet niet of het allemaal nu wel zo eenvoudig ligt.

Waarom stikt de een al als hij of zij 20 is en de ander pas als hij of zij 50 is? Is er dan ook niet een soort angst in het spel om alles op te offeren? De baan, de relatie en dat soort dingen?

Ik heb ook oudere transgenders gekend, soms mensen die getrouwd waren en die na hun transitie gewoon bij hun vrouw bleven. Ik wil het begrijpen, maar helemaal lukt dat niet. De oudere transgenders die ik kende tijdens mijn eigen transitie begreep ik misschien beter, omdat het toen allemaal nog heel nieuw was. Mijn vriendin in Rotterdam is van haar vrouw gescheiden, hoewel ze nog steeds contact met elkaar hebben. Nu heeft ze een vaste relatie met een man.

En transgenders komen niet alleen in het nieuws omdat ze transgender zijn.

Deidre McCloskey is een econoom en als zodanig ook wel in het nieuws geweest en daarnaast is ze transgender (geweest).

Wendy Carlos is ook bekend als musicus en heeft een sterke aversie jegens een ieder die haar verleden er bij haalt.

Tegen mij werd er vroeger ook wel gezegd dat er moed nodig was om die stap te zetten. Ik heb het altijd moed der wanhoop genoemd.

Vroeger was ik na m'n transitie gewoon vrouw, nu moet ik ineens transvrouw zijn? Is dat dan vooruitgang?

Haat en nijd kom je altijd tegen.

Homo's moesten vroeger niets van transgenders hebben, omdat ze in hun ogen weigerden hun homoseksualiteit te omarmen.

In progressieve kringen lag het moeilijk, omdat er in hun ogen geen verschil was tussen mannen en vrouwen, dus was een aanpassing van het geslacht taboe.

In sommige radicaal-feministische kringen waren transgenders een complot van de mannenwereld om vrouwen opnieuw onder het patriarchaat te brengen. Nu zie je die aversie, met andere argumenten weer terugkeren.

En ik wil het nog niet hebben op de transgenders die jaloers waren, omdat ik kleine handen en voeten, weinig tot geen lichaamsbeharing en geen al t lage stem had.

Als ik vroeger vertelde dat ik transgender was, keek iedereen verbaasd en wilde men me soms niet geloven.

Nu lijkt het volkomen normaal te zijn en kijkt niemand verbaasd.

En waarom zou ik het moeten zeggen? Ik maak er geen geheim van, maar ik loop er ook niet mee te koop.

Hoi Renate,

Om eerst even terug te komen op het boek. Dit boek gaat eigenlijk nauwelijks over transgender zijn en de transitie.

Het gaat meer over een proces van ergens bij willen horen, wat maar niet lukt. Emma is hoogbegaafd en heel fijngevoelig. Ze snapt de wereld niet omdat ze dingen zo anders ziet.

In mijn recensie staat:

"Ze leert dat zij tegenover de buitenwereld zich anders moet voordoen dan wie zij echt is. Het wordt als het ware een tweede natuur. Ze mengt zich tot een bepaalde hoogte in gesprekken, op een manier waarvan ze weet dat het geaccepteerd wordt. Maar dan nog zit haar gevoeligheid en intelligentie haar in de weg. Wat voor haar duidelijk is en doorzien wordt, wordt door anderen niet gezien. Als zij wat vertelt of aanraadt doen haar woorden er niet zo toe terwijl een ander, die in andere bewoording hetzelfde vertelt, wél gehoord wordt."

Voor mij een heel herkenbaar iets. Dat heeft niets met transgender zijn te maken. Ze had als man heel veel vriendinnen. De schrijfster zegt het zelf ook: "Ze wist eigenlijk helemaal niet dat er zoiets als transgender zijn bestond, daar werd vroeger niet over gepraat."

Eigenlijk wist ik ook niets over trandgenders, wel over traverstieten - de man verkeed als vrouw - maar dat iemand zich ongelukkig kan voelen in zijn eigen lijf weet ik pas sinds een jaar of 10.

Jij zegt in feite hetzelfde als ik. Dat het vroeger - jij zegt 40 jaar geleden ik denk zelfs 20 jaar geleden - nauwelijks bekend was. Je zag wel eens een vrouw lopen die veel mannelijke uiterlijke kenmerken had. Maar dat was het.

Je schrijft: Nu moet iedereen ineens er voor uit komen. Nee, het is niet moeten, het is eindelijk durven! Ik ben juist blij dat er zoveel aandacht voor is. Zodat het minder onbekend wordt en voor mensen die weten dat ze eigenlijk man of vrouw zijn makkelijker wordt om zich te uiten.

Jij schrijft

Waarom stikt de een al als hij of zij 20 is en de ander pas als hij of zij 50 is? Is er dan ook niet een soort angst in het spel om alles op te offeren? De baan, de relatie en dat soort dingen?

Ik heb ook oudere transgenders gekend, soms mensen die getrouwd waren en die na hun transitie gewoon bij hun vrouw bleven. Ik wil het begrijpen, maar helemaal lukt dat niet.

Ja! die angst houdt ze zeker tegen, maar ook onbekendheid. Jij weet al heel veel over transgenders, maar het merendeel van de mensen weet dat niet. Zeker in de heterowereld niet. En wat ik al eerder noemde, geloof speelt ook een enorme rol. Ik heb heftige discussie gevoerd met streng gelovige mensen die zeiden dat homoseksualiteit te genezen is, ook ken ik een moeder die erg worstelde met het feit dat haar zoon homoseksueel was, omdat de paus het afwees. Zulke barrières zijn er ook!

En ja, ik ken ook transgenders die bij hun vrouw bleven en zeer gelukkig zijn. Wat is daar mis mee? Waarom is dat ongeloofwaardig? Als je van elkaar houdt dan hou je nog van elkaar na de transitie.

Alle oordelen die jij in de laatste alinea's noemt, maken ook dat het moeilijk is om te vertellen dat je je in het verkeerde lichaam voelt zitten.

En ene je hoeft niet ineens transvrouw te zijn, natuurlijk niet. Maar persoonlijk vind ik het wel goed dat er nu veel meer aandacht voor is, juist omdat mensen dan eindelijk zichzelf kunnen of durven te worden.

Dettie

Enerzijds begrijp ik het, maar aan de andere kant ben ik ook bang dat het misschien in sommige gevallen een soort modeverschijnsel wordt en dat je dus geconfronteerd gaat worden met meer mensen die spijt krijgen van hun transitie.

Nu zijn er natuurlijk meerdere redenen om spijt te krijgen en het hoeft niet altijd te betekenen dat de wens om in transitie te gaan tijdelijk is, of een gevolg van een niet willen accepteren dat men misschien wat vrouwelijker, of mannelijker is dan andere mannen of vrouwen.

Het kan ook te maken hebben met het feit dat de transitie niet gebracht heeft wat er van verwacht werd, bijvoorbeeld omdat het lichaam toch te mannelijk blijft, of dat de sociale acceptatie uitblijft.

Aan de ene kant is het misschien goed dat er meer aandacht voor is, maar ik wil m'n ogen ook niet sluiten voor de negatieve gevolgen daarvan, zoals het feit dat het voor een soort polarisatie zorgt, waarbij vrouwen en transvrouwen als het ware tegenover elkaar komen te staan. Zie bijvoorbeeld de uitspraken van J.K. Rowling, waar ik op zich de discussie nog wel aan zou willen gaan.

En ik ervaar het wel degelijk als een soort dwang om uit de kast te komen. Het is niet als met homoseksualiteit, waarbij de keus voor een partner van hetzelfde geslacht altijd zichtbaar is.

Mijn ouders zijn met me verhuisd om mij een nieuwe start te kunnen geven als vrouw. En dan zou ik nu ineens weer transvrouw moeten zijn? (Met alle negatieve gevolgen die daar bij horen.) Dat kan ik moeilijk als een vooruitgang zien. Ik kan me herinneren, dat ik vroeger als ik in een café voor lesbische vrouwen (waar ik wel geaccepteerd werd, maar kennelijk toch niet echt als vrouw werd gezien) meezong met 'I'm so glad that I'm a woman' wel wat boze blikken oogstte, want dat kon ik toch niet zingen, terwijl ik het uit de grond van m'n hart meende.