Nooit meer thuis
Martine Letterie

De titel kun je letterlijk nemen. Vanaf het moment dat Lily in 1949 aan boord van het schip stapte en staande op het dek Indië ziet verdwijnen is haar thuis verdwenen. Er was weliswaar voor haar al heel veel veranderd sinds de Japanners in 1942 Indië binnenvielen en Lily met haar moeder en zus Joyce naar het (Jappen)kamp werden gebracht waar ze als krijgsgevangenen verbleven. Maar nu ook nog het land zelf uit is een hard gelach.

Indië was destijds nog een kolonie van Nederland. Lily's vader was officier bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) en vocht aan Nederlandse zijde tegen de Japanners. Al de jaren dat de drie vrouwen in het kamp zaten, wisten ze niet of hun man en vader nog leefde. Gelukkig wel!
In het kamp kregen ze erg weinig te eten en de leefomstandigheden waren erbarmelijk. De bevrijding uit het kamp was een opluchting.
Maar nadat de Japanners verdreven waren, bleek dat de oorspronkelijke bewoners van Indië ook de Nederlandse overheersing liever kwijt dan rijk waren, de strijd was dus nog niet klaar en uiteindelijk werden de Nederlanders uit Indië verdreven en moest het hele gezin vertrekken uit het mooie land dat ze zo lief hebben.

Voor de oorlog was het leven goed, het gezin leidde een luxe leventje, ze leefden in een groot huis en er waren veel bediendes voor het huishoudelijke werk, er was eveneens een kindermeisje en natuurlijk kokkie, die de heerlijkste maaltijden bereidde. Maar hoe anders is het leven in Nederland waar het gezin op één kamer in Den Haag moet inwonen bij een hospita die ook - voor veel geld - de onsmakelijke, zeer karige maaltijden verzorgd. Tot overmaat van ramp wordt vader vanwege zijn opgenomen in een sanatorium in Katwijk aan zee. Moeder ondergaat het allemaal apathisch maar Lily en Joyce komen af en toe in opstand, zeker als ze kleren moeten 'kopen' die uit het jaar nul zijn.

Bovendien was er weinig begrip voor de mensen uit Nederlandse Indië (het huidige Indonesië). De mensen in Nederland hadden geen weet van de heftige strijd die gevoerd was tegen de Japanners en het akelige, zware leven in de latere Jappenkampen. 

De reis naar Nederland en de latere gebeurtenissen worden bekeken door de ogen van de twaalfjarige Lily. Zij vertelt boord van het schip aan een jongen uit een lagere sociale klasse haar verhaal over het kamp en de daaropvolgende gebeurtenissen. Bennie vertelt op zijn beurt weer zijn eigen ervaringen.

Martine Letterie heeft wel vaker een kind historische  gebeurtenissen laten ondergaan of vertellen, dat waren vaak levendige en beetje spannende verhalen. Martine Letterie blijft in haar verhalen ook altijd dicht bij de gebeurtenissen die werkelijk hebben plaatsgevonden wat vaak iets extra's geeft. Maar toch sleepte het verhaal me dit keer niet mee. De gebeurtenissen werden naar mijn gevoel teveel op afstand verteld. Het is meer een geschiedenis'les' in verhaalvorm dan een verhaal over een meisje dat de gevolgen van de gewelddadigheden in Indië meemaakt.

De geschiedkundige gebeurtenissen hebben de overhand waardoor het verhaal een beetje statisch wordt. Het wordt eerder een opsomming buiten het leven van het meisje om. De impact wat de gewelddadigheden en verdere verloop van het verzet gehad heeft op het meisje en de rest van het gezin komt niet goed over. Dat is jammer. Ook Bennie bungelt er een beetje bij. Je voelt dat hij de functie heeft om de geschiedenis van de minder bedeelden te vertellen maar het wordt, net als Lily, geen kind waarmee je kunt meeleven. De geschiedenis en wat zij meemaakt komen niet tot leven.

Het mysterieuze leven ofwel de geestenwereld die volgens velen zo vaak voorkomt in Indonesië, komt eveneens voor in dit boek maar komt niet goed uit de verf. Het voelt allemaal als los zand. Alles wordt wel verteld, genoemd en aangeraakt maar een echt vloeiend verhaal wil het maar niet worden.

Kortom, het boek stelde me lichtelijk teleur.

ISBN 9789025873028 | hardcover | 176 pagina's | Uitgeverij Leopold | september 2017
Leeftijd vanaf 10 jaar

© Dettie, 5 augustus 2019

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER