Classics 2
Eva
Carry van Bruggen
Als de nieuwe eeuw (1900) begint, is Eva een ongeveer achttienjarige scholier. Reeds in haar schoolgaande jaren wil ze alles begrijpen. Tegelijk vraagt ze zich af: waarom eigenlijk? Maakt het ‘willen begrijpen’ haar leven niet moeilijker dan het is?
Maar ze is nu eenmaal wie ze is, een enigszins zwaarmoedig meisje, later een ernstige jonge vrouw, die lerares wordt. Haar collega Andy heeft het over dingen die ze niet goed begrijpt, dingen die een vrouw kunnen overkomen. Eva schrikt er erg van. Ze is ook niet echt een meisje-meisje, haar uiterlijk is jongensachtig, en ze wil niets weten van ‘die onzedelijke dingen’.
Ze vertelt over wat ze waarneemt, over de zeden en gewoonten die heersen aan het begin van de twintigste eeuw. Ondanks haar eerdere voornemens wordt ze verliefd. Ze trouwt en krijgt kinderen.
Het huwelijk draait uit op een scheiding. Ben is de ware niet. Er komt een andere man in haar leven.
Dan is ze veertig en eindigt het verhaal.
Maar dat verhaal doet er niet zo heel veel toe, de reden waarom ‘Eva’ opgenomen is in de canon van de literatuur is het feit dat Carry van Bruggen een uitstekend tijdsbeeld neergezet heeft, ze schrijft over een wereld vol taboes en schijnheiligheid. Haar hoofdpersoon (autobiografisch?) Eva beziet de wereld, haar leven moet anders worden. Zo gaat ze in tegen de norm, wat het allemaal niet makkelijker maakt.
'Voor een man lijkt alles met elkaar verbonden, alsof het één vloeiend gehaal vormt. Maar niet voor mij. Er is een kloof, een afgrond, een duisternis, een noodzaak. Ik zie de samenhang niet, het dwingende verband.'
Ook de manier van schrijven maakt haar werk bijzonder: mooie beschouwende observaties, die tegelijk filosofisch en psychologisch zijn.
De zielenroerselen van Eva zullen menige puber ook in onze huidige tijd niet vreemd voorkomen. Ze zijn tijdloos.
Dat is de stijl van het boek niet, dat zal enig doorzettingsvermogen vragen. Maar het is absoluut – nog steeds – de moeite waard!
‘Uit de rumoerige ochtend is de middag vredig omhoog gerezen. Onder de mist schittert het dieper liggende water. De geur van chrysanten dwaalt door de vochtige lucht, net als de geur van door vocht verterende bladeren. Oh, stad, overweldigende, verstikkende stad. Ik zou me even willen afsluiten voor je intensiteit. Waartegen ik machteloos ben. Voor je golven tegen me slaan, die me doen wankelen. Maar ik kàn het niet. Want ik kan niet ophouden met ademen. En elke ademteug vult me met jouw adem, tot diep in mijn hart. En jouw adem is die van alles wat eeuwig komt en eeuwig terugkeert... bladeren, bloemen, mist, geruis.
Stad in oktober, met alles wat erbij hoort. Je ziel is de ziel van alles, wat eeuwig blijft: de grijze huizen, de grijze bruggen, het grijze water... en alles dringt zich tegelijk aan me op. En het wil... en het wil... Het wil altijd hetzelfde. Het wil begrepen worden.’
Carry van Bruggen (1881-1932) was journaliste, schrijfster en filosofe. Haar mislukte huwelijk fileerde ze in het boek 'Een coquette vrouw'. Haar belangrijkste filosofische werk is 'Prometheus'. In 1927 verscheen ‘Eva’, dat beschouwd wordt als haar meesterwerk. Het boek is bewerkt en hertaald door Ilona van Hilst. Zij schrijft ook het voorwoord.
ISBN 9789493244511 | Paperback | 222 pagina's | Uitgeverij September | 27 januari 2026
© Marjo, 20 maart 2026
Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER
