Nog is Oekraïne niet verloren
Diplomaat aan het front
Robert Serry
Dit boek omvat drie delen. Deel 1 beschrijft de aanloop naar de oorlog. Deel 2 het verloop van de oorlog. Deel 3 de onderhandelingen om een eind aan de oorlog te maken.
In deel 1 is een belangrijk thema de uitbreiding van de NAVO met voormalige Oostbloklanden, zoals Polen, Hongarije en de Baltische staten. Poetin beweert dat die uitbreiding de oorlog heeft uitgelokt. Deze bewering wordt door velen in Europa en ook in Nederland onderschreven. Serry weerlegt deze mythe. Nooit heeft de NAVO formeel toegezegd dat landen uit het voormalige Warschaupact geen lid zouden kunnen worden. Deze landen hebben daar zelf om gevraagd. Ze zochten zo snel mogelijk veiligheid onder de paraplu van de NAVO. In ruil voor de ontmanteling van Oekraïense kernwapens had Rusland bovendien de onafhankelijkheid en territoriale integriteit van Oekraïne gegarandeerd.
Deel 2 opent met de Russische aanval op Oekraïne. Op 24 april 2026 viel Rusland met grote overmacht het Noorden, Oosten en Zuiden van het land binnen. Tot dat moment had president Zelensky om de Russen niet te provoceren alle voorbereidingen op een oorlog verboden. Dit doet denken aan de houding van de Nederlandse regering die aan de vooravond van mei 1940 eveneens alle signalen en waarschuwingen die een Duitse aanval aankondigden, negeerde.
Robert Serry noemt drie oorzaken waardoor de massale Russische aanval toch mislukte.
1. Zelensky herpakte zich vandaag dag 1 van de oorlog. Hij vluchtte niet naar het buitenland, ondanks aanbiedingen van de VS en Polen om naar hun land uit te wijken, maar wierp zich vastberaden op tot het middelpunt van het Oekraïense volk om het land te verdedigen.
2. De Oekraïense opperbevelhebber had Amerikaanse waarschuwingen wel serieus genomen en ondanks het verbod essentiële voorzorgsmaatregelen genomen. Als dit niet was gebeurd, had de oorlog “waarschijnlijk een ander verloop gehad.”
3. De Russische bevelhebbers dachten dat een overwinning binnen een paar dagen bereikt zou zijn. Daarom hadden hun pantsercolonnes maar voor een paar dagen voedsel en brandstof bij zich. Hun lange aanvoerlijnen waren kwetsbaar voor aanvallen van het Oekraïense leger.
Oekraïne hield stand, tot verrassing van velen. Jammer genoeg beperkte de hulp uit het Westen zich lange tijd tot niet-dodelijke, defensieve hulp (nachtkijkers, helmen, scherfvesten) en raketten met een beperkt bereikt. Dit opnieuw om Moskou niet te provoceren. Daardoor kregen de Russische strijdkrachten de tijd om zich te herpakken.
In deel 3 worden de onderhandelingen om tot vrede of op z’n minst een staakt-het-vuren te komen, besproken. Opvallend is de rol van de Amerikaanse president Trump. Poetin kon de oorlog niet winnen, maar dankzij Trump kan hij toch via de onderhandelingstafel aan een overwinning worden geholpen. Serry noemt dat “vilein en onbegrijpelijk”. Daar valt niets op af te dingen, denk ik. De Russische economie heeft een omvang die vergelijkbaar is met die van de Benelux. De vastberaden inzet van het Oekraïense leger en effectieve Westerse sancties hadden Poetin kunnen dwingen om de oorlog te stoppen. Het is dan pijnlijk dat Oekraïne moet onderhandelen met “het Amerikaanse mes op de keel.”
Serry pleit met passie voor stevige permanente steun aan Oekraïne. Dat is ook zonder twijfel een Europees belang. “Hoeveel Oekraïners moeten nog sterven om ook onze veiligheid te verdedigen?”
Het boek beperkt zich niet tot de oorlogvoering in Oekraïne. Regelmatig wordt de strijd tussen Israël en Hamas betrokken in de beschouwingen. Volgens Serry was deze oorlog een perfecte bliksemafleider voor Poetin. Zijn dagelijkse luchtbombardementen op Oekraïense steden, waarbij veel burgerslachtoffers vielen, werden overschaduwd in het nieuws door de berichten over de slachtoffers in Gaza.
De ontwikkelingen gaan snel. Kort nadat dit boek verscheen, heeft de aanval door de VS en Israël op Iran de zaken weer in een ander perspectief gezet. De consequenties daarvan zijn nog niet te overzien, al is wel duidelijk dat de impact op de mondiale economie ernstig en langdurig zal zijn.
Het is een groot voordeel dat dit boek is geschreven door een voormalige top-diplomaat die nauw betrokken was bij de verschillende strijdtonelen die beschreven worden. De auteur brengt de nieuwsberichten onder in een overzichtelijk kader. Ook al kan hij – vermoedelijk – nog steeds niet het achterste van zijn tong laten zien, in zorgvuldige gekozen bewoordingen maakt hij ook in gevoelige kwesties duidelijk waar hij staat. Als je je wilt laten informeren over een kwestie die rechtstreeks te maken heeft met onze veiligheid is dit boek van groot belang. Ik heb het met stijgende waardering gelezen.
Robert Serry (1950) was jarenlang ambassadeur in Ierland en Oekraïne. Hij is getrouwd met een Oekraïense vrouw. Serry heeft gewerkt voor de NAVO en de Verenigde Naties. In 1999 was hij plaatsvervangend permanent vertegenwoordiger voor Nederland bij de NAVO. In 2001 was hij directeur crisismanagement bij de NAVO-staf. Eerder schreef hij Standplaats Kiev.
ISBN 9789463824903 | Paperback | Omvang 336 blz. | Uitgeverij Balans | 24 maart 2026
© Henk Hofman, 7 april 2026.
Lees de reacties op het Forum en/of reageer, klik HIER
