Wanneer ik terug ben praten we erover
Mijn vader, de oorlog en ik
Leonard Diepeveen
In dit boek vertelt Diepeveen over zijn vader, die in 2023 op 95-jarige leeftijd overleed, over diens ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog en over de impact die dat vervolgens had op het gezin.
Dirk Diepeveen was zestien jaar oud toen hij door de Duitsers opgepakt werd en naar kamp Amersfoort werd gebracht.
Het was begin januari 1945, en hij was op dat moment onderweg naar een onderduikadres.
Toen hij half februari weer thuis voor de deur stond, herkende zijn moeder hem niet: hij was uitgemergeld en smerig. Die vijf weken hebben hem kapotgemaakt.
Daarna leefde hij een ogenschijnlijk normaal leven: hij trouwde, emigreerde naar Canada, kreeg kinderen. Daar werd schrijver dezes geboren.
Het is vreselijk voor een kind om te zien hoe je vader angst- en huilaanvallen krijgt en je weet eigenlijk niet waarom. Zijn vader praatte er niet over. Zijn moeder evenmin, zij kon er eigenlijk ook niet mee omgaan. Zwijgen en doorgaan was het motto.
Pas op latere leeftijd kwam het verhaal mondjesmaat naar buiten, en kon de zoon een beetje begrijpen wat er aan de hand was.
‘Ik kreeg behoefte om te vertellen, in een poging de druk van de tweedehands loden last die om mijn hals hing te verminderen. Opnieuw raakte ik in paniek als ik vertelde over mijn vaders afschuwelijke leed tijdens de oorlog. Het was allemaal warrig en ging een vreemde kant op. Ja, ik hield van hem, hield echt veel van hem, en hij had meer geleden dan een mens zou moeten verdragen. Maar zijn lijden was niet alleen een blijk van wie hij was en een reden voor mijn medeleven en de empathie van anderen. Op de een of andere manier ervoer ik zelf gevaar en mijn eigen lelijke versies van de klassieke vechten- of vluchtreactie.’
De omstandigheden in kamp Amersfoort waren gruwelijk wreed. Leonard Diepeveen deed er onderzoek naar om zelf te kunnen begrijpen en om dit boek te schrijven.
Hij gaf 13 april 2026 een lezing in voormalig concentratiekamp Amersfoort en maakte 14 april 2026 met zijn broers en zussen en andere familie de laatste wandeling van zijn vader Dirk van het kamp naar het huis van zijn ouders in Koekange.
Een verhaal als dit is niet mooi, wel interessant. Diepeveen schijft op een duidelijke en afstandelijke manier een verhaal waarbij soms de rillingen over je rug lopen, maar ook aangrijpende momenten zijn.
Leonard Diepeveen (1959) is emeritus George Munro-hoogleraar literatuur en retorica aan Dalhousie University, Canada. Hij publiceerde diverse boeken over literatuur en werd in 2020 verkozen tot Fellow van de Royal Society of Canada.
ISBN 9789025320850| Paperback | 248 pagina's | Uitgeverij Querido | april 2026
Vertaald uit het Engels door Jan Willem Reitsma
© Marjo, 13 juni 2026
Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER
