Canto 5 De hel

Jom is zo vriendelijk geweest alvast een korte inhoud te geven

Vijfde zang :

Het begin van de echte hel, de tweede hellekring :

het wordt bewaakt door Minos, een soort helse variant van Sint Pieter,

die iedereen door het aantal windingen van zijn staart een passende helkring aanwijst.

(Als koning van Kreta was hij een beroemd wetgever en rechtspreker, vandaar deze fin de carière job voor hem.)

In de tweede hellekring vertoeven de wellustigen.

Hier heersen verschrtikkelijke winden.

Hier vallen Dante de figuren op van Semiramis, Helena, en... Francesca en Paolo.

Jom

Dit is zo mooi, en droevig. Twee mensen die gestraft worden voor hun liefde, eerst door de dood en dan nooit meer rust vinden.

v. 103/104/105

Liefde die wie bemind wordt doet beminnen,

Beving mij zo dat mijn gevoel voor hem

Nog even sterk is als in den beginne.

Geeft Dante ons troost? Zij zijn tenminste nog altijd samen. Zij houden nog altijd van elkaar.

Tja, Lizzy,Francesca en Paolo waren beiden met iemand anders getrouwd,

en hun weifelende overspeligheid kan echt niet door de Rooms-Katholieke beugel.

Dante zelf heeft zijn hele leven een onverwezenlijkbare liefde voor zijn Beatrice gekoesterd.

Beatrice huwde met iemand anders en stierf niet zo lang daarna.

Welke troost vind je erin ?

Zeker niet de troost der vergelding.

Niet de troost der rechtvaardigheid, integendeel,

maar wel de troost van de schoonheid van Dante’s verzen.

De dieprode beschrijving van de gruwelijke tragische scène door Francesca’s eigen monoloog:

het twijfelend samen lezen, die éne kus, de echtgenoot van Francesca die hen beiden in één gebaar aan zijn degen spiest. . .

Zonder dat zij de tijd krijgen hem te herkennen.

Dante maakt er een enig leestafelverhaal van.

Francesca en Paolo.

Hoe zij samen lezen en lezen, en opkijken,

naar de zinnebeelden en naar elkaar.

En weer verderlezen, en voortlezen, lezen, lezen.

Hoe zij op de duur ook nog elkaar lezen, en verderlezen, en voortlezen

met de ogen, met de lippen.

En neerkijken, naar de woorden en naar zichzelf.

En toch weer lezen, verderlezen, voortlezen,

voorbij alle woorden tenslotte,

voorbij alle oorden,

al die woorden die al eeuwen onderweg waren,

tot zij uiteindelijk haar lippen volkomen passen

-aan de zijne- en zij de wereld ontglippen.

Je ziet het steekt mij aan.

Maar, Lizzy, wat kan je meer doen t.a.v. de onmogelijke liefde dan haar tragisch te bezingen ?

En is het niet een eigenschap van goede poëzie dat zij ons een stijlvolle waardigheid helpt te vinden t.o.v. het tragische ?

g

PS

En Dante’s beschrijving heeft vele kunstwerken geïnspireerd.

“Paolo en Francesca” heet ook Rodins beeldhouwwerk van de zich in en uit de steen worstelende en omhelzende geliefden.

Wat ik uit deze Canto begrijp is dat er hierin sprake is van twee soorten van wellustig zijn.

De wellust puur om de wellust en de 'wellust' uit liefde voor iemand, zoals het trieste verhaal van Paolo en Francesca of het verbreken van een belofte na de dood van een echtgenoot of Achilles die gedood werd dankzij zijn liefde voor een vrouw.

Misschien is de troost, Lizzy, dat Paolo en Fransesca nog altijd samen zijn, zelfs in de hel.

Wat heb je trouwens het verhaal van Fransesca en Paolo prachtig verwoord Jom.

bernadet

die de regels

In smart mij op vroeger geluk te richten

is 't ergste waar ik mij mee kwel

uitgesproken door Fransesca, ongelooflijk mooi en ontroerend/hartverscheurend vindt

Ja, Jom, Dante geeft ons troost. Door zijn verzen zo gemaakt te hebben dat ze de tand des tijds overleefd hebben en wij ze kunnen lezen. Het tragische is ook het meest geliefd in de literatuur. Lees wat Tolstoj zegt in "Anna Karenina" (daar is weer zo'n geliefde eerste zin)

'Het geluk van de een lijkt op dat van de ander, maar ieder ongeluk heeft zijn eigen bijzonder karakter.'

Prachtige zin, Lizzy.

(Het doet me ook denken aan een zin van (mijn) Tsvetaeva :

Met velen zouden we ons goed kunnen voelen,

maar slechts van een enkeling willen we ook de pijn.

Er is een verband, denk ik.)