Een klasse apart
Joanne Harris

‘Geschiedenis is niets anders dan het verhaal van degene die de beste verslagen heeft’

Wie dan het beste verslag heeft? De lezer heeft de keuze tussen het verhaal van Roy Straitley, leraar klassieke talen aan het jongensgymnasium St. Oswald en dat van een voorlopig anonieme brievenschrijver. Hij schrijft aan Mousey, van wie voorlopig ook onbekend blijft wie dat is.
Zijn schrijfsels beginnen in 1981, toen drie nieuwe jongens op het toneel van de school verschenen, de veertienjarigen Harrington, Nutter en Spikely, jongens op wie de leraren geen vat kregen. Ze waren anders. Zij renden niet door de gangen, zij hadden geen vlekken op hun uniform, zij voetbalden niet en hadden altijd hun overhemd in hun broek.

Straitley vertelt zijn verhaal twintig jaar later, als een van die drie jongens opnieuw op school verschijnt, maar nu als hoofd. Het voorgaande jaar is rampzalig geweest en heeft de school veel leerlingen gekost. Het is aan Johnny Harrington om de zaak weer op de rails te zetten. In zijn kielzog verschijnen nog meer ‘bekenden’ en andere jonge mensen. Vernieuwers, een doorn in het oog van de oudgedienden zoals Straitley.

Hij begrijpt het niet: wat is er mis met ‘in loco parentis’, handelen zoals je denkt dat ouders dat zouden doen, met je gezonde verstand de dingen regelen? Waar zijn al die hervormingen voor nodig: alles op documenten, erger nog alles online. Niet gewoon even binnenwippen bij degene die je wilt spreken, maar mailtjes sturen en afspraken maken. Ook zijn niet alleen de ouders maar vooral de leerlingen mondiger en dienen zij klachten in over van alles en nog wat, klachten die niet meer onderling uitgesproken worden, nee, de betreffende leraar moet zich verantwoorden bij het schoolhoofd.

Straitley wil niet in dat nieuwe gareel, en komt daar duidelijk voor uit. Er zijn collega’s die het wel met hem eens zijn, maar deze gevoelens en ideeën angstvallig verbergen.  Alsof dit allemaal nog niet erg genoeg is, blijken de rampzalige gebeurtenissen van twintig jaar geleden helemaal niet voorbij. Daar komen de dagboekaantekeningen aan Mousey te pas. Door deze brieven, en de herinneringen van Straitley komen tenslotte de twee verhaallijnen tot elkaar.

Op welke school ook is het altijd het thema pesten dat op de voorgrond treedt, in dit geval meer specifiek gericht op homoseksualiteit, een thematiek die des te zwaarder weegt omdat er geestelijken aan de school verbonden zijn met nogal strikte ideeën. Dat was in 1981 zo, en is in 2005 nog steeds het geval. Tot zover de roman. Er komt een thrilleraspect bij het verhaal doordat de jongere hoofdrolspeler last heeft van een niet nader omschreven Kwaal.

Een klasse apart is na Schaakmat (2006) en Blauwe ogen (2010) het derde deel in een trilogie, dat zich afspeelt in het fictieve plaatsje Malbry en met de jongensschool St. Oswald als decor. Dat Joanne Harris zelf jarenlang werkzaam is geweest op een jongensschool blijkt duidelijk uit de sfeer die zij in deze drie boeken neerzet: er heerst een stoffig en intellectueel klimaat, waarin logge dinosauriërs als Straitley proberen de hormonen van de jongeren in toom te houden.

‘Leraar op St. Oswald zijn betekende dat je altijd beschikbaar was, dat je tegelijkertijd leraar, maatschappelijk werker, speurneus, biechtvader, en soms zelfs vriend was.’

Een verhaal dat broeit en boeit, van begin tot einde. Waar de verhaallijn, die in 1981 speelt, vol raadsels en onuitgesproken feiten zit, is het verhaal van Roy Straitley boeiend door zijn ietwat hoogdravende toon, passend bij een leraar klassieke talen. Ook zijn vasthouden aan oude standaarden – die waren immers altijd goed? – komt sympathiek over.
Harris laat de lezer lang in spanning, door slechts mondjesmaat de feiten te onthullen, en pas op het einde de dingen in elkaar te laten passen. Het verhaal doet daarom chaotisch aan, maar houd vol: het is absoluut de moeite waard!

ISBN 9789026141812 | paperback | 416 pagina's | De Fontein| november 2017
Vertaald uit het Engels door Monique de Vré

© Marjo, 15 februari 2018

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER