Blinde wereld
Ellen Heijmerikx

Ellen Heijmerikx groeide op bij ouders die lid zijn van de Noorse Broederschap. Volgens de flaptekst is dit "een uiterst religieuze groepering die meent het enige ware geloof te belijden; de rest van de mensheid is blind en zal bij de terugkomst van Jezus onverbiddelijk terechtkomen in grote verschrikkingen. Wie uit de gemeenschap treedt, zal verstoten worden"
Ellen Heijmerikx is in de jaren tachtig van de vorige eeuw uit deze gemeenschap getreden en heeft nu een roman geschreven over een gezin dat lid is van deze broederschap en waarvan de kinderen later uittreden.
Er zitten enkele overeenkomsten tussen het leven van Ellen en Kieke, het hoofdpersonage van het boek. Beiden groeien op in Beverwijk en beider ouders zijn lid van de Noorse Broeders. Toch stelt Ellen dat ze een roman heeft geschreven en niet haar levensverhaal.

Het verhaal begint met Kieke, die net uitgetreden is en op zichzelf woont. Zij krijgt de schuld van de zelfmoord van Else-Marthe, de zus van haar opstandige vriendin Liv. Kieke heeft Else-Marthe teveel beïnvloedt, zo wordt gezegd. Kieke weet dat deze beschuldiging onzin is en probeert het zich niet aan te trekken, zoals ze met zoveel beschuldigingen probeert.

Het boek is afwisselend in heden (1983) en verleden geschreven (vanaf 1969).
En zo lezen we hoe Kieke opgroeit in een benauwende wereld, die alle aardse dingen verwerpt zoals radio, tv, pick-up etc. Als meisje mag ze geen broeken dragen en moest ze lang haar hebben, weliswaar in een staart of gevlochten. Kort haar was uit den boze. Ze mocht niet op straat spelen, niet met kinderen van school (die kwamen uit de slechte buitenwereld) Verjaardagen mogen wel gevierd, Kerst ook maar Sinterklaas niet, want dat is namelijk een leugen en we willen onze kinderen niet voorliegen.
Er wordt ook regelmatig geslagen, vooral broer Job is vaak het slachtoffer. Vader is wreed, hij slaat graag onder het mom dat hij doet wat in de bijbel staat, je moet je  zoon tuchtigen. Voor zijn plezier schiet hij ook dieren neer. Eén keer is Kieke getuige van het zomaar neerschieten van een meeuw. Deze meeuw begraaft zij en vanaf die tijd is deze meeuw haar innerlijke symbool voor de afkeer die zij voelt voor haar vader.

Kieke mag alleen met kinderen spelen die ook in het geloof waren, als je met niet gelovigen omging dan werd je vrienden met de wereld, die natuurlijk slecht is. Langzamerhand komt bij Kieke het besef dat veel dingen niet kloppen. Maar alleen die gedachte is al vreselijk.
Seks is taboe, wel weet Kieke dat de vrouw de man altijd terwille moet zijn. Als dat niet zo is dan wordt de 'onwil' besproken binnen de broederschap. Kieke ontdekt dat er binnen de Broederschap sprake is van incest en seksueel misbruik. Kieke is geschokt en wil dit bespreken met enkele Broeders, maar alles wordt  goedgepraat.  Met recht een Blinde wereld.

Kieke treedt uit, op advies van haar broer die al uitgetreden is. Job is daarna veel gaan drinken. Voor Kiek gaat er een wereld open. Ze gaat uit, koopt haar eerste spijkerbroek en T-shirt (ze is dan 20) en heeft haar eerste liefdesavontuurtje. Bij de mensen van de broederschap is ze niet meer welkom, haar ouders ziet ze zelden meer. En mocht ze iemand zien of spreken dan wordt steeds opnieuw geprobeerd haar weer terug te winnen. Het duurt heel  lang voordat ze zich echt vrij voelt om te doen en laten wat ze wil.

Het is een schrijnend verhaal maar wat heel knap is van Ellen Heijmikx is dat ze niet beschuldigend schrijft.
In een interview in de Volkskrant wordt haar dit ook gezegd:
Je straalt geen wrok of woede uit. Hoe kan dat?
‘Waar ik wel boos over ben, is dat de broeders mij mijn natuurlijke ontwikkeling als meisje hebben afgepakt. We mochten niet met jongens omgaan. Seks werd tot iets ranzigs gemaakt. Daar voel ik boosheid over. Maar ergens droegen de broeders ook een grote oprechtheid in zich. Ze kozen voor een sober bestaan. Ze probeerden zonder zonde te leven. Daar kan ik wel respect voor opbrengen. [..] Dit boek is overigens geen afrekening. Ik heb een mooie roman willen schrijven. Dat het over de Noorse Broeders gaat, komt omdat die wereld zolang de mijne is geweest.’ […]

In datzelfde interview vertelt Ellen Heijmerikx dat ze sinds ze de Noorse Broeders de rug heeft toegekeerd, bezig  is  met ‘het gat te dichten’, zoals ze het noemt. Ze wil inhalen wat ze de eerste kwart eeuw van haar leven heeft gemist doordat ze geen tv keek, krant las of radio luisterde. Ze wist niet hoe The Beatles klonken, dat John F. Kennedy vermoord is. Zelfs van Pipo de Clown had ze nog nooit gehoord.

In hoevere je dit een roman kan noemen weet ik niet. Er staat veel in wat Ellen zelf ervaren en gezien heeft alleen laat ze Kieke dat vertellen. Daardoor kan ze denkelijk 'spelen' met de personages en de volgorde. Het wordt zo voor Ellen een afstandelijker verhaal en kan ze het in een  literaire vorm gieten, wat haar dan ook prima gelukt is. Het is een goed geschreven boek en een indrukwekkend verhaal. Voor mensen die geïnteresseerd zijn in geloven en geloofsbeleving is het boek helemaal een aanrader.

ISBN 9789046805978 Paperback, 220 pagina's, Uitgeverij Nieuw Amsterdam september 2009

© Dettie, oktober 2009

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER