Project RUST
Rusthuizen voor overspannen moeders
Suzanna Jansen

In dit essay, geschreven voor de maand van de geschiedenis, worden de bijna merkwaardige 'vakanties' besproken die huisvrouwen in de jaren '50 en '60 kregen als zij 'overspannen' waren of uitgeput. Die vakanties in een rusthuis dienden om aan te sterken zodat zij na terugkeer weer tegen hun huishoudelijke taak opgwassen waren.  

De vrouwen in het rusthuis waren verplicht om te wandelen en te slapen en kregen goed eten. Vol trots werd dan ook regelmatig in de brieven gemeld dat zij in gewicht aangekomen waren. De meeste vakanties duurden een paar weken, de langste was zes weken. Ook de moeder van Suzanna Jansen moest in 1963 naar een rusthuis om aan te sterken. 

Maar de aanleiding van dit essay was voornamelijk de reactie van mensen die Jansens boek De omwenteling of de eeuw van de vrouw hadden gelezen. Daarin beschreef zij o.a. over haar moeder 'die moest gaan rusten'. Daar kwam een storm aan reacties op, vooral de thuissituatie die aanleiding gaf tot opname in het rusthuis werd meermaals genoemd. 

Dit gegeven intrigeerde Jansen zo dat ze samen met haar 15 jaar oudere zus Petra op onderzoek uitging over het hoe en waarom van de opname van haar moeder en al die andere vrouwen. Zelf was Suzanna nog te jong om zich iets van moeders afwezigheid te herinneren. 
Het resultaat is iets om over na te denken en te beseffen hoe zwaar die vrouwen het in die tijd hadden.

Nederland zat nog met de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw. De (katholieke) gezinnen waren groot, er was weinig voedsel en vooral weinig geld. Getrouwde vrouwen mochten niet werken. En pastoors wil was wet, dus de kinderen bleven komen, daar was de vrouw voor geschapen, voorbehoedsmiddelen waren uit den boze. 

Dat een vrouw ook een mens was met eigen gedachtes en mogelijk eigen dromen had, daar werd nauwelijks aan gedacht. Zij was de spil van het gezin en moest het financieel, geestelijk en lichamelijk allemaal maar zien te rooien. Niet zo verwonderlijk dat niet iedere vrouw dat volhield.

De rode draad in dit essay zijn de brieven die de vrouwen in het rusthuis en kinderen naar elkaar schreven. De kinderen hielden zich groot, alles ging prima thuis. Dat jonge kinderen, met name meisjes, hun moeders vervingen en het huishouden draaiende hielden was een gegeven,

In toegankelijke taal laat Suzanna Jansen laat met dit essay zien hoe destijds de positie van de vrouw was en hoeveel er van hen verwacht werd. Erg indrukwekkend. 

ISBN 9789026372865 | Paperback met flappen | 64 pagina's | AmboAnthos | 24 september 2026

© Dettie, 28 september 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER