Taiwan
Het nieuwe geopolitieke brandpunt
Rien T. Segers


De auteur is specialist in Oost-Azië, doceerde in China en publiceerde in 2023 ‘De lange Mars van Xi: Acht lessen over de Chinese dreiging’.

In dit boek gaat hij ervan uit dat Xi zal proberen om Taiwan goedschiks of kwaadschiks in te lijven. Hopelijk trekt Xi conclusies uit de Russische inval in Oekraïne, die al vier jaar duurt i.p.v. vier dagen. En uit de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, die al voor veel ellende en weinig resultaat heeft gezorgd.

Voor Taiwan hebben de VS al een standpunt sinds 1979, nl. Taiwan eventueel te beschermen tegen een vijandelijke inval, de EU heeft dat nog altijd niet.

Segers geeft een kort historisch overzicht en signaleert dat de inheemse bevolking met 600.000 mensen slechts 2,6 % van de totale bevolking (23 miljoen) vertegenwoordigt (p. 22). Tussen 1624 en 1662 was de Nederlandse VOC er de baas. Portugal was er al eerder, van 1544 tot 1624,  maar Segers rekent dat niet tot de officiële geschiedenis van Taiwan, hoewel het er de naam Ilha Formosa aan gaf, een naam die tot ver in de 20ste eeuw gebruikt werd.

China volgde tot 1895 en zorgde voor een grootschalige Han-migratie. In 1895 woonden er 3 miljoen Han-Chinezen en slechts 200.000 inheemsen. Na de Chinees-Japanse oorlog van 1894-1895 werd Taiwan aan Japan toegewezen. Na de nederlaag van Japan werd Taiwan weer ingelijfd bij China. Tussen 1945 en 1949 vluchtten Chiang Kai-shek en 2 miljoen aanhangers ‘tijdelijk’ naar Taiwan. Hun doel was het vasteland te heroveren.

Chiang verbood het Japans en het Taiwanese Hokkien: het Mandarijn werd de verplichte taal. Dat stuitte op veel verzet, waarbij in 1947 tussen 20.000 en 30.000 Taiwanezen gedood werden. In 1949 werd de staat van beleg ingesteld: die duurde tot 1987! De Kuomintang kopieerde de dictatuur van Mao, maar bracht de economie wel op gang. Eind jaren 70 was Taiwan al een economische wereldspeler. Maar in 1971 werd het in de VN vervangen door China, dat sindsdien van alles doet om de zelfstandigheid en de democratie in Taiwan te ondermijnen. Sinds 1996 heeft Taiwan vrije verkiezingen en is het een modelstaat.

In 2015 ontmoetten president Ma en president Xi elkaar in Singapore. Dit was de eerste (en voorlopig de laatste) ontmoeting sinds 1949. Sinds 2016 is de DPP/Democratisch Progressieve Partij aan de macht, tot spijt van Xi, die de presidenten Tsai Ing-Wen (2016-2024) en Lai Ching-te (2024 -..) ‘gevaarlijke separatisten’ noemt. De onderdrukking van Hongkong in 2020-2021 en de Russische invasie in Oekraïne maakten sterke indruk op de Taiwanezen. In 2024 kozen zij Lai, die geen annexatie bij China wil.

Taiwan speelt een voorname rol in de wereldeconomie: het unieke Hsinchu (of Xinzu) Science Park is het centrum van de mondiale chip-industrie. Het telt 584 bedrijven, o.a. TSMC, Acer en Apple en 180.000 mensen in dienst. TSMC/Taiwan Semiconductor Manufacturing Company heeft op zijn eentje 73.000 werknemers en een omzet van 90 miljard dollar. De afgelopen drie decennia kende het Taiwanese BNP een jaarlijkse groei van 8%! Van de export gaat 40% naar China, dat slechts 180 km verder ligt. De voorbije 18 jaar investeerde Taiwan er jaarlijks 15 à 40 miljard dollar. Het Taiwanese Foxconn, producent van de Apple-iPhones, heeft er 1 miljoen werknemers, die in het verleden soms 18 uur per dag werkten.

China telt zeer veel Taiwanese bedrijven, maar sinds 2015 is er een terugval: Taiwan beschouwt ze als steun aan het gevaarlijke regime en jongeren willen liever niet meer als eenzame expat naar China. De investeringen gebeuren nu meer in de ASEAN-landen (Association of Southeast Asian Nations).

Segers somt vijf argumenten op waarom China per se Taiwan wil annexeren (p. 56-58): de CCP vindt dat de oorlog van 1949 pas voltooid is als Taiwan erbij is; alle Chinese leiders hebben beweerd dat het Westen achteruit gaat en Azië vooruit; de successen van Taiwan(democratie, welvaart, technologie) irriteren de CCP; met Taiwan erbij controleert China de zeeroutes; Taiwan is de grootste investeerder in China (194 miljard dollar tussen 1991 en 2021) en is sterker in staal, scheepsbouw en technologie. Als China het inpalmt, haalt het al die kennis binnen.

Een invasie kan leiden tot een wereldoorlog tussen enerzijds China, Rusland en Noord-Korea en anderzijds Taiwan, de VS, Japan, Zuid-Korea en het VK. Xi kent dat risico ook, maar lijkt dat erbij te nemen. Xi’s Chinese Droom houdt ook in dat China wereldleider wordt, met één Han-identiteit, ook in het aangehechte Taiwan en met een afkeer van Westerse mensenrechten, democratie en vrije pers. De CCP/Chinese Communistische Partij heeft de absolute macht over de regering, de rechterlijke macht en het leger. Als de CCP zegt dat het leger Taiwan moet binnenvallen, dan zal het dat ook doen (p. 73-79). Met zijn Nieuwe Zijderoute of BRI/Belt and Road Initiative, het grootste economisch project uit de geschiedenis, isoleert hij Taiwan, want de deelnemende landen moeten de kant van China kiezen.

147 landen, twee derde van de wereldbevolking, 40% van het mondiale BNP, doen eraan mee en steunen dus het sinocentrisch wereldbeeld, de legitimiteit van de CCP en van Xi. China leent nu aan die landen meer geld uit voor infrastructuur dan de Wereldbank of het IMF. Helaas kunnen arme landen zelfs de rente niet terugbetalen. De effecten zijn zichtbaar: in Griekenland veranderde de verouderde haven van Piraeus in de gloednieuwe, grootste containerhaven van de Middellandse Zee dank zij Cosco, China Ocean Shipping Group Company, dat er wel de baas werd. En in Sri Lanka werd China Merchants in 2017 voor 99 jaar en voor 85% eigenaar van de haven van Hambantota (p. 103).

Er werden ook fouten gemaakt: de lokale bevolking  werd er weinig bij betrokken, de beloofde werkgelegenheid bleef grotendeels uit, evenals de opdrachten aan lokale bedrijven. De Chinese bevolking zou liever zien dat het geld aan hen werd besteed. Maar voor China is het een geweldig succes.

Volgens Segers zoekt Xi nu naar het gunstigste moment om Taiwan in te lijven. Zijn leger is het grootste van de wereld en in omvang 10 à 15 keer dat van Taiwan. Bovendien verhinderen de oppositiepartijen Kuomintang en Taiwan People’s Party de aankoop van zeer moderne wapensystemen (ISW/Institute for the Study of War, 03.04.2026).

Met zijn ‘cognitieve oorlogsstrategie’ beïnvloedt China de media en manipuleert het de gedachten van de vijand door fake news in de Taiwanese media te verspreiden (p. 117-119).

De auteur verwijt Trump en de EU dat ze geen proactieve pogingen ondernemen om met China te praten over Taiwan. Ze hebben geen les geleerd uit de inname van de Krim door Rusland. Xi wacht het einde van de oorlog tegen Oekraïne af en het effect op Rusland. Segers voorziet de inval in 2027: dan bestaat het Chinese leger 100 jaar. 2030 kan ook: dan zullen de VS dezelfde halfgeleiders kunnen maken als Taiwan, dus minder afhankelijk zijn en minder geneigd om te helpen.

Verder beschrijft hij hoe Litouwen gestraft werd toen het een vertegenwoordiging van Taiwan toeliet in Vilnius: hun ambassade moest verdwijnen uit Peking, de medewerkers verloren meteen hun diplomatiek paspoort, er mochten geen Litouwse goederen meer ingevoerd worden. Een datum vermeldt hij niet: het was november 2021.

Sinds 2016 saboteert China de veertien onderzeese datakabels die Taiwan verbinden met de rest van de wereld. En het desinformeert met ca. 2.400 nepberichten per dag, ook via Facebook, X en TikTok. In augustus 2022, april 2023 en april 2025 blokkeerde het heel Taiwan en de Straat van Taiwan, zodat er geen export of import meer mogelijk was (p. 154-160).

Segers beschrijft ook de fases van een aanval en concludeert dat de verwoestingen groter zullen zijn dan in alle andere oorlogen die sinds 1945 gevoerd zijn (p. 161-163). Sancties tegen China zullen tegensancties veroorzaken, zoals geen toegang tot onmisbare zeldzame aardmetalen en computerchips.

Een zwakke kant van Taiwan is ook dat het slechts 12% van zijn energie zelf produceert (via kerncentrales). Plus de onzekerheid over Amerikaanse hulp bij een invasie. China daarentegen kan rekenen op Noord-Korea, dat bereid is om dan nog eens  in Zuid-Korea nog binnen te vallen, én op Rusland, dat beperkte militaire steun zal leveren (p. 171-187). Een oorlog zou de wereldeconomie 10 triljard dollar kosten of 10% van het wereldwijde BNP en een inname van Taiwan zou de relaties tussen China en de EU totaal ontwrichten. China zou dan ook de drukst bevaren zeeroutes controleren. En de halfgeleiders en meest geavanceerde chips, waarvan Taiwan nu resp. 60 en 90% produceert. In 2024 exporteerde Taiwan voor 500 miljard dollar, drie keer zoveel als China, vijf keer zoveel als de VS. Die export zal stilvallen en leiden tot tekorten in chips (en in geneesmiddelen). Voor het Nederlandse hightechbedrijf ASML zou dat rampzalig zijn.

De auteur hoopt op een vreedzame oplossing via de voorlopige handhaving van de huidige status quo, die er enkel kan komen als China voldoende afgeschrikt wordt door Taiwan en zijn bondgenoten.

Beoordeling

Rien Segers heeft opnieuw zeer degelijk werk afgeleverd: zijn boek is goed gestructureerd en elk onderdeel krijgt stevige argumentatie. Hij kent zijn onderwerp, ook dankzij bezoeken en werken ter plaatse. Voor eenieder die wil weten hoe het nieuwe geopolitieke brandpunt eruit gaat zien, is dit boek van belangrijke waarde.

Toch een paar opmerkingen. Op p. 26 staat dat 250.000 inwoners Taiwan verlieten tijdens de Japanse overheersing. Segers zegt niet waar ze naartoe trokken.

Bij de oude Zijderoute (p. 89) vergeet hij dat papier een veel groter deel uitmaakte dan zijde. Zie het boek van Valerie Hansen, De Zijderoute (2021). Hij zegt dat het westen toen al ivoor naar China bracht (p. 89): het is mij een raadsel wie dat voor de koloniale tijd al uit Afrika bracht.

Op p. 106 zegt hij dat 17 landen van de EU een overeenkomst hebben met het BRI; op p. 109 spreekt hij over 8. Op p. 42 lezen we dat in 2020 40% van de export naar China ging; op p. 48 dat 25% van Taiwans totale handel naar China gaat. Hij noemt de overname van Hongkong vreedzaam (p. 57+68): hij bedoelt dat het leger niet ingezet werd. Een kaart van Taiwan en van China ontbreekt helaas, een lijst met afkortingen ook.

Nog enkele details: ‘wordt onderkent’ (p. 76): liefst met -d. ‘Xiami’ (p. 124) mag Xiaomi worden. De oorlog in Oekraïne is al  vier jaar bezig i.p.v. ‘drie jaar’ (p. 165 en p. 206) .’Verliezen leiden’: lijden is correct. ‘Bevredige’ oplossing (p. 211): bevredigende. Bij de noten/bibliografie staat ‘Paul’ Coppens: hij heet Pascal. En ik mis daar de studie van Jacques Gravereau, Taïwan, une obsession chinoise (2023). Op de kaft achteraan staat ‘seperatisten’: dat mag separatisten worden.

ISBN 978-94-638-2486-6 | Paperback | 224 pagina’s | noten | Uitgeverij Balans, Amsterdam/Pelckmans, Kalmthout |  24 februari 2026

© Jef Abbeel, april 2026 www.jefabbeel.be
Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER