De dader
Antonia Michaelis

‘Terrorisme, aanslagen, religieus geweld, religieus extremisme, islam, Islamitische Staat (IS), young adult, vertaling, Duits, actualiteit, vriendschap.’

Even een paar trefwoorden die dit boek meekrijgt. Als je Antonia Michaelis een beetje kent en deze woorden leest, dan weet je dat het een heftig verhaal gaat worden.

Het begint met drie kleuters in een Berlijnse wijk die in hetzelfde flatgebouw wonen. Ook al verliezen ze elkaar soms uit het oog, hun verbond is voor het leven. Een onevenwichtige vriendschap die door het meisje Margarete enigszins stabiel wordt gehouden. Van haar eigen leven komen we als lezer niet veel te weten, alleen haar relatie tot de jongens wordt uit de doeken gedaan, deels door haar zelf.

Alain woont in een stabiel gezin, zijn ouders zijn maatschappelijk betrokken en geven hun zoon de ruimte die hij nodig heeft. Cliff daarentegen is een probleemkind. Hij woont bij zijn vader, die een alcoholprobleem heeft. De moeder, van Turkse afkomst, wil een eigen leven opbouwen, ze wil zich losmaken van haar cultuur en volledig westers worden. Dat kan niet bij haar gezin vindt ze.
Cliff heeft veel te lijden van deze situatie. Een kind van vier wil zijn moeder en zij wil hem niet. Zijn vader doet zijn best, maar kan het niet aan, de jongen heeft geregeld woedeaanvallen. Alain en zijn ouders horen het geschreeuw en lawaai vaak.

‘Maar hij zag ook iets vreemds in het schuurtje. Het oude tapijt en enkele plastic zakken lagen in een hoek. Ook de onopgeblazen luchtbedden zag hij daar liggen, samen met een heleboel andere spullen, onder andere picknickdekens met gaten erin. Iemand had die dingen in die hoek opgestapeld. Vroeger hadden ze op het lange, brede rek en in dozen en kisten gelegen.
Plots zag Alain dat er in die hoek onder de gestapelde spullen nog iets lag. Of iemand, eigenlijk. Hij zag een hoofd. Een gezicht…Hij schrok en deinsde achteruit. Dat was griezelig.
Maar zijn nieuwsgierigheid kreeg de bovenhand en hij keek nog een keer. Nu herkende hij het gezicht. Het was dat van Cliff. Hij had zijn gezicht in het schuurtje gelegd en zijn ogen gesloten…’

De vriendschap begint als Alain op kerstavond naar het schuurtje gaat achter de flat en daar Cliff vindt: de jongen is nauwelijks aangekleed, zit al een hele poos opgesloten. Door je vader? vragen ze. Maar dat ontkent hij.  Alain weet, in ieder geval later, dat hij wel degelijk mishandeld werd door zijn vader.

De jongens delen een talent voor tekenen, al erkent Alain dat Cliff beter is. Terwijl Alain een gedegen scholing doorloopt gaat het met Cliff stukken minder. Hij is zwijgzaam, wat de anderen te weten komen, is meestal afgeluisterd van de volwassenen.
Cliff sluit zich aan bij een extreemrechtse groepering, maar vindt er toch geen rust. Dan vindt hij de islam, en verdwijnt een dik jaar naar het buitenland. Australië zegt hij, maar later ontdekt Alain dat hij bij de IS was.
Als hij terugkomt, gaat hij zijn vrienden uit de weg. Alain accepteert dat niet, en tot zijn schrik komt hij er achter waar Cliff mee bezig is. Of probeert hij juist te voorkomen dat anderen dat plan voor ‘de dag van het bloed’ uitvoeren?

Antonia Michaelis laat een mogelijkheid zien van hoe een jongere er toe komt zich aan te sluiten bij de IS. Misschien wat stereotiep, maar zo denken we wel: er moet een achterliggende reden zijn waarom een jongere afdwaalt. Een ‘normaal’ kind doet dit niet toch?

Even terug naar de trefwoorden. Er staat vriendschap. Het is iets meer, meer een latente homofiele relatie tussen de jongens, en een driehoeksverhouding met Margarete. Het speelt zeker een rol.
Het verhaal is uitgesponnen, veel details, maar juist daardoor krijg je een beter inzicht in de jongens. Zij zijn allebei vertellers, zo ook Margarete - zij heeft een kleiner aandeel - en het is best lastig om te weten wie er aan het woord is. Op een gegeven moment herken je de manier van ‘praten’ wel.

Het is een indrukwekkend verhaal. Prachtig geschreven, en actueel (laatst nog in de krant dat Frankrijk ruim 8000 personen in de gaten houdt!)

ISBN 9789044834079 | Hardcover | 446 pagina's | Uitgeverij Clavis | maart 2019
Vertaald uit het Duits door Roger Vanbrabant | Leeftijd vanaf 15 jaar

© Marjo, 1 september 2020

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER