Non-fictie jeugd

Peter Frankopan

De zijderoutes
Een nieuwe wereldgeschiedenis
Illustraties: Neil Packer
Tekst:
Peter Frankopan


Historische kennis kan bereiken dat we de moderne wereld begrijpen, zegt Frankopan. Daarin wil hij verder gaan dan de meeste geschiedenisboeken. Europa was niet altijd het centrum van de wereldgeschiedenis zoals we uit die boeken leren. Er zijn beschavingen geweest waar menigeen nog nooit van gehoord heeft, maar die in hun tijd allesbepalend waren. Het is niet juist, zegt hij, dat wij niets leren over de Mongolen en van Djengis Khan alleen maar denken dat hij een wreed heerser was, terwijl hij zijn rijk juist handhaafde met tolerantie en samenwerking.


Hij begint te vertellen over het ontstaan van beschavingen in Azië. Als het mensen goed gaat, begint de gedachte te groeien aan uitbreiding. Alexander de Grote begreep heel goed: hoe meer land hij kon veroveren, en hoe meer onderdanen hij kon onderwerpen, hoe stabieler zijn rijk zou worden. Daarvoor moest oorlog gevoerd worden maar hij besefte dat hij de nieuwe bevolking goed moest behandelen. Alexanders rijk verbond Oost en West, met als centrum Perzië, het gebied tussen de Middellandse Zee en de Himalaya.
Zijn veroveringen ontsloten nieuwe routes, waarlangs handel gedreven werd.


Producten kopen en verkopen gebeurt al sinds er mensen zijn, hetgeen begon met ruilen en later uitgroeide tot een levendige handel tussen landen en continenten. Dat wat de Zijderoutes genoemd wordt is niet een vaste weg, zelfs geen wegennet, het is een ruime aanduiding van de vele wegen waarlangs de handelaren heen en weer trokken, van Oost naar West, van West naar Oost. Die naam is in 1877 bedacht door de Duitse geograaf en ontdekkingsreiziger Ferdinand von Richthofen, voor de verbindingen tussen Azië, Europa en Afrika, de route waarlangs handel gedreven werd.


Met de handelaren kwamen de ontdekkingsreizigers, over en weer worden ideeën en inzichten uitgewisseld, over techniek, kunst en godsdienst. En zo ontstonden er verbanden, en raakten Oost en West meer en meer verweven.
Was Alexander de Grote een van de eerste, vele andere veroveraars volgden hem:  de Romeinen, de Hunnen, De Mongolen, de Spanjaarden, en de Duitsers; kleine wereldveroveraars, maar ook langdurige overheersingen, het veranderde de wereld steeds opnieuw.
En terwijl de wetenschap en de techniek zich ontwikkelde, bleef handelsbelang de basis van veel goeds maar ook ellende. Oorlog kostte mensenlevens, maar vergeet ook de ziektes niet die meereisden langs de routes.


Als je dit boek leest, en vooral ook de kaarten bestudeert vallen er een paar dingen op: Amerika wordt niet of nauwelijks genoemd!  Het rijk dat heden ten dage gezien wordt als toonaangevend in de wereld was het ooit nièt. China daarentegen was in de oudheid ook al een waardevolle handelspartner, zoals het dat opnieuw is.
En daar waar de oude Zijderoutes liepen, daar spelen zich nu oorlogen af waar maar geen eind aan lijkt te komen.


Het boek is ingedeeld in hoofdstukken die ook wegen bewandelen: de weg naar het geloof; de weg naar nieuwe werelden; de weg naar ontgoocheling enz. Daarmee wordt toch een bepaalde indeling gemaakt, omdat uit de enorme hoeveelheid feiten en gebeurtenissen nu eenmaal een keuze gemaakt moet worden. De schrijver is een Engelsman, hij gaat natuurlijk uit van wat de Engelse geschiedenisboeken leren. In Nederland leren we behalve over de Romeinse beschaving ook over de Griekse en de Egyptische beschaving, die in dit boek niet echt aan bod komen. Het hoofdstuk over de kruistochten is daarentegen uitgebreid.
Uit dit boek valt veel te leren. Ik betwijfel of de volkeren die Frankopan de Sassaniden en de Sogdiërs noemt, ergens in een Nederlands geschiedenisboek staan. Wie de Vikingen eigenlijk waren, wordt dat ooit verteld? Dit zijn maar een paar voorbeelden. Nieuwe feiten, maar vooral nieuwe verbanden. De zijderoutes zijn actueel, bloeit immers de handel met China en omliggende landen niet opnieuw?


Het boek is bedoeld voor nieuwsgierige lezers vanaf een jaar of tien. Kinderen die bereid zijn elders informatie te zoeken (naar bijvoorbeeld die Sassaniden) zullen hier veel plezier aan beleven. Er staan wel moeilijke woorden in en helaas ontbreekt er een inhoudsopgave, maar de vormgeving is prachtig. Mooie illustraties, mooie gedetailleerde landkaarten. Voor een algemeen inzicht een fantastisch boek!


Peter Frankopan is historicus aan de universiteit van Oxford en gespecialiseerd in de geschiedenis van het Middellandse Zeegebied, Rusland, het Midden-Oosten, Perzië, Centraal-Azië en verder gelegen gebieden, in de betrekkingen tussen het christendom en de islam, en in middeleeuwse Griekse literatuur.


ISBN 9789000362530 | Hardcover | 365 pagina's | Van Goor | september 2018 | Vanaf 10 jaar

© Marjo, 14 oktober 2018

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER