Non-fictie

Perry Pierik

http://www.perrypierik.com

 

Erich Ludendorff
Biografie
Perry Pierik

Uitgeverij Aspekt heeft een reputatie opgebouwd met het uitgeven van boeken over de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Het fonds is overigens veel breder dan dat en omvat ook literatuur, theologie en maatschappijgeschiedenis. De directeur van de uitgeverij, de heer Perry Pierik, tevens gepromoveerd historicus, heeft zelf een forse bijdrage aan de bovenvermelde reputatie geleverd met een reeks van boeken en artikelen over beide wereldoorlogen.


Nu is er dan deze biografie over een van de belangrijkste Duitse bevelhebbers uit de Eerste Wereldoorlog. Er staat niet de biografie, dat zou pretentieus zijn. Er staat ook niet een biografie, alsof dit boek zich niet zou onderscheiden van andere biografieën. En dat onderscheid – in positieve zin - is er wel degelijk. De voorkaft maakt dat al duidelijk. Daar is Ludendorff afgebeeld – in uniform met de Pickelhaube (helm) op het hoofd – met naast zich Adolf Hitler, gekleed in burger. Je zou kunnen volstaan met een foto van Ludendorff. Als je er iemand bij wilt zetten, ligt Paul von Hindenburg meer voor de hand. Zij waren het duo dat eerst aan het Oostfront en vervolgens aan het Westfront spectaculaire successen wist te behalen.


De auteur maakt met de gekozen foto duidelijk dat er een relatie ligt tussen Ludendorff en Hitler. Na de verloren oorlog in 1918 begeeft de generaal zich op het pad van de extremistische politiek. Een tijdlang pacteert Ludendorff met Hitler en doet hij zelfs mee aan de mislukte putsch in München (1923). De rechters spreken Ludendorff met zijn onaantastbare reputatie vrij en veroordelen Hitler tot een gevangenisstraf in Landsberg. Ludendorff was dus een wegbereider van Hitler.


Later keert Ludendorff zich af van Hitler. Hij is teleurgesteld in diens toenadering tot het Vaticaan en zijn aansluiten bij het grootkapitaal. Ludendorff raakt steeds meer verstrikt in een complotdenken. Overal ziet hij vijanden: de rooms-katholieke kerk, de vrijmetselarij, de joden, de Republiek van Weimar, de kapitalisten, de communisten. Daarmee vervreemdt Ludendorff zich van zijn getrouwen en brengt hij zichzelf in een isolement. Heel verrassend volgt er echter in 1935 een poging van de legertop om Ludendorff – en zijn geweldige reputatie – in te zetten tegen Hitler, die dan al twee jaar aan de macht is. Ludendorff weigert zijn medewerking. Hij wil zijn vingers niet opnieuw aan een putsch branden. Voor mij is deze onthulling volstrekt nieuw.


Het leven van Ludendorff heeft iets tragisch. Zijn werkkracht was ongeëvenaard. De veldslagen die hij won of bijna won zijn legendarisch. Tot 1918 oogstte hij lauwerkransen. Na de oorlog voelt hij zich miskend en verguisd. Hij ontwikkelt zich tot een intrigant met een stuitend antisemitisme, en levert zich uit aan mystieke en occulte organisaties. Die twee kanten vindt de lezer evenwichtig terug in dit boek. De jaren tot 1918 en de jaren daarna nemen beide de helft van het boek in beslag.


Meeslepend zijn de beschrijvingen van de veldslagen die Ludendorff heeft geleverd. De lezer komt ook onder de indruk van de bijna bovenmenselijke prestaties van de Duitse soldaat. In 1914 bijvoorbeeld moesten de troepen na dagmarsen van 40 kilometer in winters weer de stormaanval inzetten met de bajonet op het geweer. Ze speelden het klaar en versloegen een sterkere vijand. Dat de oorlog in 1918 toch verloren ging, kwam omdat Duitsland te veel vijanden had en te weinig middelen om tegen die overmacht op te kunnen.


De auteur doet het allemaal grondig uit de doeken. Pierik is ontzettend goed thuis in zijn onderwerp en zeer belezen. Interessant is ook dat hij steeds andere historici aan het woord laat en de verschillende visies op de gebeurtenissen tegen elkaar afweegt.


Pierik heeft een vloeiende stijl van schrijven, maar het boek had wel beter gecorrigeerd moeten worden. Het boek is ook wat omstandig. Voor elke auteur is het moeilijk om zijn onderwerp goed af te bakenen en een selectie te maken uit het materiaal. Pierik heeft voor de uitgebreide versie gekozen. De lezer kan verdwalen in de stortvloed aan gegevens, maar het maakt het boek weer wel heel compleet.


Al met al schreef Pierik een boek dat een bijzondere en waardevolle aanvulling is op bestaande biografieën. Het is misschien niet de biografie over Ludendorff, maar het komt wel in de buurt. Deze biografie is onmisbaar voor eenieder die zich met het tijdvak Ludendorff bezighoudt.
Van harte aanbevolen!


ISBN: 9789463380218. | Paperback | 619 pagina's | Uitgeverij Aspekt | november 2016

© Henk Hofman, 12 april 2017

Lees de reacties p[ het forum en/of reageer, klik HIER