Kapitalisme zonder remmen
Opkomst en ondergang van het marktfundamentalisme
Maarten van Rossem

Dat je geen econoom hoeft te zijn om te verhelderen hoe de financiële sector op wereldschaal voor een aanzienlijk deel feitelijk failliet ging, bewijst van Rossem met zijn door hem kenmerkende nuchtere analyse in ‘Kapitalisme zonder remmen’.

Toen in 1980 Reagan in Amerika tot president werd gekozen, betekende dit een radicale breuk met het verleden. Onder invloed van het gedachtegoed van met name Milton Friedman vond er een belangrijke deregulering van de financiële markten plaats, al gebied de waarheid te zeggen dat dit proces al voor een deel plaats vond onder het regime van zijn democratische voorganger Jimmy Carter. Friedman was een sterke voorstander van de vrije markt en vond praktisch iedere regelgeving overbodig, omdat de markt bij onvolkomenheden zichzelf automatisch zou corrigeren. Deze gedachte heeft drie decennia hoogtij gevierd totdat in 2007 het hiermee opgebouwde financiële kaartenhuis in elkaar stortte.

Het einde van de koude oorlog in 1989 en twee jaar later de ondergang van de Sovjetunie gaf nog eens duidelijk het gelijk van de vrije markt gedachte aan, en werd het 'Ware Model voor de ganse wereld, in de jaren negentig gevormd door de Verenigde Staten.
In deze zogenaamde Nieuwe Economie stegen de aandelenkoersen tot ongekende hoogten, en deze op grotendeels dotcoms geënte bubble, waarvan veel fondsen nog nooit een cent winst hadden gemaakt, veranderden in maart 2000 plotseling in dotbombs en daarmee was het afgelopen met de exuberante koersen.
Alsof er niets geleerd was, was er vervolgens in het volgende decennium een nog veel grotere bubble in de maak. Deze crisis was gebaseerd op de waangedachte ‘geld kost niks en de huizenprijzen zullen eeuwig stijgen’. Absolute onzin natuurlijk die de wereld uiteindelijk in een mondiale kredietcrisis zou storten.
De Verenigde Staten blijken dus niet echt het Ware Model en in zijn epiloog geeft van Rossem aan dat het West-Europese Rijnlands model met zijn sociaal-economische arrangementen het er aanzienlijk beter heeft afgebracht.

Maarten van Rossems betoog is zeer verhelderend en geeft in bondige formuleringen aan wat zich in de laatste dertig jaar in de financiële sector afspeelde. Dit boek vormt een groot contrast met de economiepagina's waarop de eenvoudige krantenlezer als het over dit soort zaken gaat met een hoop blabla het bos ingestuurd wordt.

ISBN 9789046809440 Paperback met flappen 128 pagina's | Nieuw Amsterdam | mei 2011

© Cavendish, 12 juni 2011

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Waarom is de burger boos?
Over hedendaags populisme
Maarten van Rossum

De populistische partijen zijn brede protestpartijen. Een aanzienlijk deel van de kiezers ziet de overheid, het politieke systeem en de maatschappelijke elite kennelijk als vijand. De vraag is hoe dat komt.

Op zijn klip en klare wijze doet Maarten van Rossem ons in zijn inleiding uit de doeken waarom de burger boos is.
De burger is boos omdat hij zich zorgen maakt over de omvangrijke immigratie en de veronderstelde negatieve effecten daarvan voor de Nederlandse samenleving. [...]
De zorgen betreffen vooral de moslimimmigranten en hun kinderen die een kwart van de allochtonen vormen, dat wil zeggen 5 procent van de hele Nederlandse bevolking. Zij gedragen zich, voornamelijk vanwege hun religieuze overtuiging, volgens veel Nederlandse burgers zo anders, dat zij als bedreigend worden ervaren. [...]
De boze burgers vrezen voor het behoud van hun tarditionele levenswijze en projecteren hun angsten vooral op de meest zichtbare immigranten. [..]
Of het nu in Denemarken, België, Frankrijk of Nederland is, de populistische partijen zeggen zich vooral zorgen te maken over de dreigende 'islamisering' van de nationale cultuur. In Nederland was het Pim Fortuyn die een begin maakte met de verspreiding van dit angstwekkende visioen.[...]
De populisten gebruiken voortdurend sugegstieve verzameltermen - het volk' en 'de volkswoede', 'de burgers', 'de zwijgende meerderheid'- daarmee de indruk wekkend dat zij staat voor de ware volkswil. Zegen of catastrofe, de ware volkswil bestaat niet.

Wat volgt is een stukje geschiedenis over het waarom van de komst van immigranten.
Maar vooral de geschiedenis en de gang van zaken in de Nederlandse politiek krijgt de aandacht en hoe het komt dat er altijd wel populistische partijen ontstaan.

"Het populisme is het onkruid dat groeit in de kloof tussen de belofte en de werkelijkheid van de democratie."

Uitgebreid wordt ingegaan op wat een populistische partij  eigenlijk is.
Dat is met name een beweging die verkondigt wat 'het volk' wil, een charismatische leider heeft en een enorme afkeer van elite. Ook kenmerkend is de liefde voor het vaderland.
Volgens Van Rossem heeft een populistische partij alles wat de pers graag wil en zij krijgt ook ruim de aandacht van die pers. De leiders  doen uitspraken die nieuws opleveren zoals bijv. 'de kopvoddentax' van Wilders. De populistische partij doet alsof 'het volk' alles is en dankzij hun charismatische leider weten zij als geen ander 'het volk' te bespelen. Veelal gaat het echter om eigen visies die soms bijna paranoïde zijn te noemen volgens Van Rossem.
Als de populistische partijen eenmaal één of meerdere kamerzetels hebben verworven dan blijken ze vaak snel uiteen te vallen of te verdwijnen wegens gebrek aan een partijprogramma's, onderlinge verdeeldheid of door te veel concessies te moeten doen om te kunnen blijven zitten.

Wat Van Rossem doet is onder de loep leggen hoe bijv. de boerenpartij met Koekoek, partijen met mensen als Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Geert Wilders zo populair konden worden. Hij vertelt wat de functie van deze partijen is. Waarom zij ontstonden en waarom zij niet konden brengen wat zij beloofden.
Uitgebreid vertelt hij over de plannen van Fortuyn en bekijkt daarbij de mogelijkheden van uitvoering.
Vaak weerlegt Van Rossem de opmerkingen en plannen van bovengenoemde mensen met feiten.
Hij beschrijft waarom Wilders is geworden wie hij is.
De titel Waarom is de burger boos? is dus eerder een cynische titel. De burger is niet zo boos maar volgens de populisten zijn ze dat wel.  Ook economisch gezien gaat het nederland niet slecht maar door het charisma en overtuigingskracht van de leiders van deze partijen worden de kiezers gemanipuleerd en ontevreden, ongerust en boos gemaakt.

Verhelderend en interessant boekje. Zeker in deze roerige politieke tijden een aanrader.

ISBN 9789046807057 Paperback 123 pagina's Uitgeverij Nieuw Amsterdam  februari 2010

© Dettie, februari 2010

Lees de reacties op het Leestafelforum en/of reageer, klik HIER

Drie oorlogen
Een kleine geschiedenis van de 20e eeuw

Nu de 20e eeuw reeds enige jaren achter ons ligt, analyseert Maarten van Rossem met zijn nuchtere, no-nonsense houding de belangrijkste gebeurtenissen die deze eeuw bepaalden, te weten de twee wereldoorlogen en de daaropvolgende Koude Oorlog.
De stijl is zo zakelijk en zonder zwaarwichtigheid dat, ware de tragedies die hij beschrijft niet zo kolossaal en met zulke verstrekkende gevolgen voor wat betreft menselijk leed, het soms komisch aandoet. Zonder veel omhaal toont hij keer op keer aan dat op cruciale momenten in de geschiedenis er wel degelijk informatie voorhanden was, of eenvoudig had kunnen worden verkregen, om de gevaren te voorzien die hebben geleid tot achtereenvolgens de Eerste en Tweede Wereldoorlog en de verwikkelingen tijdens de Koude Oorlog.

Duidelijk was dat Duitsland aan het begin van de 20e eeuw een steeds grotere rol, naast Engeland en de VS, in de wereld wilde spelen. Duitsland was een laatkomer op het wereldtoneel, bezat weinig koloniën, en had reeds geruime tijd een plan klaar liggen waarin zij streefde naar continentale hegemonie in Europa. De moord op de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger werd als aanleiding aangegrepen om het Duitse plan ten uitvoer te brengen, en daarmee was de Eerste Wereldoorlog een feit.
Deze waanzinnige oorlog die uitgevochten werd met de technologische verworvenheden uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw zou miljoenen slachtoffers eisen en de grenzen en verhoudingen in Europa drastisch wijzigen.
In Rusland was in oktober 1917 de revolutie uitgebroken en het zou in het vervolg een steeds grotere dreiging betekenen voor de democratische, kapitalistische landen. Duitsland was als verliezer na de Eerste Wereldoorlog lamgeslagen en kreeg onder andere door een gigantische schuldenlast als gevolg van herstelbetalingen te maken met een torenhoge inflatie. Door gebruik te maken van deze malaise wist Hitler uiteindelijk de macht te grijpen om alsnog een poging te ondernemen de hegemonie voor Duitsland binnen te halen. Duitsland delfde echter weer het onderspit mede door het massale offensief van de Russen, die na deze overwinning zich lieten gelden en een groot deel van Oost-Europa onder haar invloedsfeer bracht.
Zo ontstonden na de Tweede wereldoorlog twee machtsblokken, het kapitalistische en het communistische, die een gigantische wapenwedloop met elkaar aangingen. Beide partijen bezaten een hoeveelheid kernwapens met een potentieel om de aarde vele malen te vernietigen. De spanningen die de Koude Oorlog teweeg bracht zouden in de hele wereld veertig jaar lang worden gevoeld. Koloniale machten verloren hun bezittingen, en vrijwel overal in de wereld vond een ideologische strijd plaats die min of meer samenviel tussen de scheidslijn communistisch versus kapitalistisch. Het einde van de Koude Oorlog kwam met de ondergang van de Sovjet-Unie in 1991.
Het drama van de 20e eeuw dat een aanvang nam in 1914 en eindigde in 1991 wordt in dit boek uitstekend samengevat, en zet voor degene die minder bekend is met de feiten als wel voor degene die opgroeide in dit tijdperk de gebeurtenissen in een verhelderend perspectief.

Paperback | 319 Pagina's | Nieuw Amsterdam ISBN10: 904680321X | ISBN13: 9789046803219

© Cavendish, februari 2008

Voor meer informatie over Maarten van Rossem, klik op de afbeelding van het boek.

Lees de reacties op het Leesatfelforum en/of reageer, klik HIER