Boekenarchief T-U-V

Joris Tulkens

http://www.joristulkens.be

 

Het Adrianusdossier
Historische roman
Joris Tulkens


Dit boek gaat over paus Adrianus VI (in 1522 de eerste en enige Nederlandse paus uit de kerkgeschiedenis) en diens secretaris en vertrouweling Dirk van Heeze (1485-1555).
De lezer van dit boek doet er, als hij minder goed thuis is in de 16e-eeuwse geschiedenis, goed aan om met behulp van google de biografie van deze twee hoofdpersonen eropna te lezen. Gewapend met die kennis is dit boek uitstekend te lezen.


Het is een historische roman. Feiten zijn dus gemixt met fictie. De auteur heeft dat voortreffelijk gedaan. Zijn kennis van zaken staat buiten kijf, de dialogen zijn sprankelend en het boek heeft een hechte structuur. Het is moeilijk uit te maken waar fictie begint en de feiten naar de achtergrond verdwijnen. Het is dus een geloofwaardig verhaal geworden.


In 1522 konden de kardinalen het niet eens worden over de benoeming van een nieuwe paus. De voorzitter van het conclaaf liet daarop de maaltijden, die via een draailuikje in de kapel naar binnen werden geduwd, drastisch inperken. Droog brood en nagenoeg uitgedoofde kachels moesten bewerkstelligen wat de Heilige Geest niet kon klaarspelen” (blz. 162). Een prachtige zin, waar de ironie van afdruipt! Het conclaaf koos uiteindelijk voor een niet-Italiaan, iemand die ze niet kenden en die nog nooit in Rome was geweest.


Paus Adrianus kwam aan het bewind in een tijd dat de kerk schudde op z’n grondvesten. Zijn voorganger Leo X, “was de meest verspilzuchtige en goddeloze paus die Christus’ Kerk ooit heeft gekend. Hij was al kardinaal op zijn veertiende” (blz. 180).


Humanisten, Erasmus voorop, kritiseerden het morele verval binnen de kerk. Luther sloopte bovendien de leerstellige uitgangspunten van de kerk. Allerwege klonk de roep om hervormingen. Paus Adrianus wilde daaraan tegemoetkomen, maar komt in zijn pontificaat dat slechts een jaar duurde niet verder dan een eerste aanzet. En hij stuitte ook nog eens op fel verzet van vooral de Italiaanse kardinalen.


De auteur vertelt het verhaal vanuit vele perspectieven.
Secretaris Dirk van Heeze legt een dossier aan over de paus. Tijdgenoten die hem goed hebben gekend vraagt hij om een beoordeling. Samengevoegd leveren de schetsen een compleet beeld op van de persoon en diens beleid;


Gevormd in zijn jeugd door de Moderne Devotie kiest Adrianus voor het ideaal van ‘een arme Kerk’. Hij nodigt Erasmus uit om de pen op te nemen tegen Luther en de Kerk te verdedigen. Tegelijk keert hij zich tegen corruptie binnen de Kerk waarin kardinalen ambten tegen betaling aanbieden. Ook laat hij niet langer toe dat geestelijken samenleven met een concubine en daarvoor een soort boete betalen aan de kerk. Hij staat op handhaving van het celibaat.


Het komt allemaal dus niet van de grond, ook al was Adrianus wel capabel en had hij ook laten zien over politieke en diplomatieke kwaliteiten te beschikken. Maar de Romeinse bevolking accepteert hem niet vanwege zijn niet-Italiaanse herkomst. De kardinalen intrigeren tegen hem. Europese vorsten willen de paus voor hun kar spannen. Spilzieke pausen, zoals voorganger Leo X, hadden de kerk opgezadeld met een schuldenberg, de Ottomaanse Turken waren een grote bedreiging voor Centraal-Europa.
De problemen waren dus vele en diepgeworteld.


Direct na het overlijden van Adrianus gingen geruchten rond dat hij vergiftigd zou zijn. Het is nooit bewezen, maar niet onmogelijk gezien de Vaticaanse intriges. Zo schrijft ook Tulkens erover.


De paus liet zijn bezittingen na aan de armen en wenste een sobere begrafenis. De kardinalen vergaten hem snel en vielen weer terug op de vertrouwde lijn om een Italiaan uit het machtige geslacht van de Medici te kiezen als opvolger van Adrianus. Met een hervormingsgezinde koers binnen het Vaticaan was het voorlopig afgelopen.


Al met al een mooi boek dat heel plezierig leest en je steekt er ook nog wat van op.


Joris Tulkens (1944) is een Vlaams auteur van psychologische, historische en misdaadromans. Hij heeft filosofie en filologie gestudeerd in Leuven, is leraar geweest, maar concentreert zich vanaf 2010 op het schrijven van politieke thrillers en historische romans. De focus ligt op de 16de eeuw.


ISBN 9789464711622 | Paperback | Omvang 269 blz. | Uitgeverij Sterck & De Vreese | 20 januari 2024

© Henk Hofman, 24 januari 2024.

Lees de reacties op het Forum en/of reageer, klik HIER

 

altVesalius
Joris Tulkens


Het eerste complete boek over de menselijke anatomie is van de hand van Andreas Vesalius. Het werd in 1534 gedrukt : 'De humani corporis fabrica libri septem – kort ‘Fabrica’ genoemd. Daarna wilde Vesalius gewoon weer praktijk gaan uitoefenen in Brussel, en daar rustig wonen met vrouw en dochter. Maar Keizer Karel V wilde hem als lijfarts, en die funktie beoefende Vesalius vijftien jaar.

Ook toen de keizer stierf werd hem geen rust gegund. Philips II wilde dat hij meeging naar Spanje. Dat gebeurde in 1559. Daar kreeg hij het een stuk moeilijker dan in het vrij liberale Vlaanderen: Spanje was streng katholiek, en er was veel kritiek op zijn werk. Had hij immers geen sectie verricht voor zijn naspeuringen, zelfs vivisectie op dieren, en misschien ook wel mensen?


De ogen van de inquisitie zijn op hem gericht, zoals op veel anderen trouwens. Een verdacht persoon is hij dus al, maar als  grootinquisiteur Fernando de Valdés er achter komt dat Vesalius bezig is met een onderzoek naar de menselijke ziel, is hij zijn leven niet meer zeker.
De Valdés doet zich voor als een vriend, en is biechtvader van de vrouw van Vesalius. Maar is hij wel oprecht? Vesalius moet zich als alle anderen schikken naar de regels van de Inquisitie: het bijwonen van de gruwelijke ketterverbrandingen is verplicht. Verschijnen voor de raad is niet meer te vermijden. Of is de koning in staat hem te helpen? Philips II is evenwel ook ondergeschikt aan Gods wijze regels...

De feiten over het leven van Vesalius zijn bekend tot het vertrek naar Spanje. Ook is bekend dat de geneesheer daar vijf jaar verbleef en toen naar Italië vertrok, onderweg naar Palestina. Hij zou een pelgrimstocht naar Jeruzalem hebben moeten maken. Het hoe, wat en waarom rond deze reis is niet bekend. Wel is bekend dat hij onderweg naar het Griekse eiland Zacynthus vermoedelijk door schipbreuk gestorven is en daar ook begraven werd.


Deze leemte heeft Joris Tulkens nu opgevuld. Door dit te doen krijgt de lezer een beeld van het leven aan het hof van Philips II, alsmede de vreselijke tijd van onderdrukking waar behalve het volk ook de edelen en geestelijken onder leden. Veel historische feiten dus, veel weetjes, Vesalius leest bijvoorbeeld de oude wijsgeren. Maar het is absoluut geen droog stuk tekst. Het is spannend en onderhoudend geschreven.
Joris Tulkens (Diest 1944) studeerde te Leuven filosofie en klassieke filologie. Naast andere historische romans over o.a. Erasmus en Johanna de waanzinnige, verschenen van zijn hand ook thrillers.


ISBN 9789063066628 |paperback|276 pagina's| Uitgeverij Davidsfonds| oktober 2013

© Marjo, 23 mei  2014

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER