Boekenarchief M

height="167"Zweedse laarzen
Henning Mankell

‘Het huis stond al in lichterlaaie. Het vuur bulderde. Ik moest naar de steiger en het boothuis bij het water lopen voordat de hitte draaglijk werd. Daar bleef ik staan kijken wat er gebeurde. Ik vroeg me in die eerste ogenblikken geen moment af hoe de catastrofale brand kon zijn ontstaan. Ik keek alleen naar hoe het onmogelijke bezig was te gebeuren. Mijn hart bonkte zo hard dat ik dacht dat het in mijn borstkas in stukken zou breken. De brand woedde evenzeer binnen in mij.’

Voormalig chirurg Fredrik Welin heeft de brand ternauwernood overleefd maar zijn prachtige huis, dat door zijn grootouders was gebouwd, is volledig verwoest. Dierbare herinneringen aan de generaties die hem voorgingen, zijn voorgoed verloren gegaan. De zeventigjarige Fredrik is dakloos en bezit niet veel meer dan de kleding waarin hij het huis ontvlucht is: een zwarte regenjas en twee linker laarzen.

Het familiehuis was veel meer dan een bouwwerk dat hem onderdak verschafte. Het was een toevluchtsoord. Een veilige plek op een verder verlaten eilandje in de Oostzee. Ook vormde het zijn nalatenschap. Na zijn dood zou zijn dochter Louise haar intrek in het huis kunnen nemen en haar eigen herinneringen kunnen toevoegen. Ook al kent Fredrik zijn dochter nog maar net, ze is zijn vlees en bloed. Zijn familie.

Fredrik neemt zijn intrek in de caravan van Louise, het enige andere bouwwerk dat op het eilandje staat. Het is een schamel onderkomen, temeer omdat het hartje winter is. Het noodgedwongen telefoontje aan zijn dochter kost hem moeite. Met pijn in zijn hart vertelt hij haar dat het huis is verwoest. Louise bevindt zich in het buitenland maar duikt enkele dagen later op het eilandje op. Vader en dochter kennen elkaar nog niet zo lang. Dat ze beide stug en eigenwijs zijn, bevordert het verstevigen van hun breekbare band niet. Louise was al een volwassen vrouw toen een oude jeugdliefde Fredrik over haar bestaan vertelde. Louise’s moeder is inmiddels overleden. Fredrik en Louise hebben alleen elkaar nog. Twee vreemden, door een bloedband met elkaar verbonden.

Louise dringt aan op een snelle wederopbouw. Gelukkig is Fredrik goed verzekerd. Eerst moet echter uitgezocht worden waardoor de brand is ontstaan. Het is voor Fredrik nog altijd een raadsel hoe zijn goed onderhouden huis midden in de nacht in brand heeft kunnen vliegen. Tot zijn grote ontsteltenis ontdekt de politie dat de brand is aangestoken. Waarom heeft iemand zijn huis moedwillig verwoest? Was het de bedoeling dat hij in de vlammenzee om zou komen? Dan beseft Fredrik dat hij van brandstichting verdacht wordt. De politie en ieder ander in de nabije omgeving, vermoedt dat hij de brandstichter is. Niet alleen zijn huis maar ook zijn goede naam is in vlammen opgegaan.

Het gevoelig geschreven boek Zweedse laarzen gaat over ouder worden, overleven in een isolement, alles kwijtraken en beseffen dat er toch iets is overgebleven. Fredrik heeft geen huis meer maar de moeizame band met zijn dochter verdiept zich. Ook is er ruimte voor een nieuwe liefde, hoewel die liefde misschien niet wederzijds is. Fredrik heeft bewust gekozen voor een leven op een afgelegen eiland – de schrijver heeft het verhaal Robinson Crusoe als inspiratie gebruikt - maar toch heeft hij behoefte aan menselijk contact. Af en toe moet de eenzaamheid doorbroken worden.

Overleven is een onderwerp dat de auteur tijdens het schrijven van het boek nauw aan het hart ging. Henning Mankell leed aan kanker waardoor hij zich zeer bewust van zijn eigen sterfelijkheid was. Over zijn ziekte schreef hij het prachtige, autobiografische boek Drijfzand. Hoewel de auteur in het nawoord benadrukt dat de personages in Zweedse laarzen louter aan zijn verbeelding zijn ontsproten, zijn er toch wat overeenkomsten tussen Mankell en Fredrik Welin. Zo delen ze jeugdherinneringen aan Parijs en zijn ze van dezelfde leeftijd. De sobere leefomgeving van Welin versterkt de melancholie en indringendheid van het verhaal.

Tot mijn grote verdriet heeft Henning Mankell de strijd tegen kanker verloren. Hij stierf op 5 oktober 2015, 67 jaar oud. Hij was een prachtig mens en een groot schrijver. Woorden schieten tekort.

ISBN 9789044535716 | hardcover | 414 pagina's| Uitgeverij De Geus | oktober 2015
Vertaald door Clementine Luijten en Jasper Popma

© Annemarie, 30 oktober 2015

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER