Annie en helden

Het zal u als boekenliefhebber niet ontgaan zijn; het was Kinderboekenweek deze maand. Ieder jaar weer een mooie gelegenheid om eens lekker een kinderboek te kopen. In mijn geval met de hier in- en uitlopende bloedjes van kinderen als legitiem en jaarlijks terugkerend excuus. Uiteindelijk zal aan dat excuus naar ik vrees wel een eind komen tegen de tijd dat ze al puberend en jeugdpuisten uiknijpend écht niet meer bij hun tante op de bank een boekje gaan zitten lezen, maar de jongste van het spul is vijf, dus ik kan naar ik hoop nog even vooruit. En als ook hij de brommerrijdende leeftijd begint te naderen is er bij de oudsten met een beetje goeie wil binnen enige jaren wellicht wel nageslacht in het zicht en kan ik op hén mijn kinderboekenliefde botvieren. De arme schapen moeten natuurlijk wel wat te lezen hebben als ze bij hun ouwe tante op de koffie komen. Geen énkel eigenbelang bij uiteraard. Althans, zo sus ik mijn budgettaire geweten al jaren met succes in slaap. Wat ook dit jaar weer werkte, met enkele fraaie aankopen en een kinderboekenweekgeschenk tot gevolg.

Het thema van de Kinderboekenweek dit jaar was helden. Een dankbaar thema voor kinderboekenschrijvers die doorgaans gek zijn op helden, omdat ze de onbedwingbare neiging hebben om grote en meeslepende avonturen te beleven. Wat mooi meegenomen is als je een boek wilt vullen. Kinderen zijn uiteraard ook gek op helden, liefst eentje die van alles durft wat zij net niet durven.
Ik ken trouwens heel wat grote volwassen mensen die ook nog helden hebben. Ikzelf, om er maar eens eentje te noemen. Natuurlijk zitten er bij mijn helden een paar wereldverbeterende Nobelprijswinnaars en verder bezit ik wat muzikale helden waar ik u verder niet mee zal vermoeien, maar ik bezit ook een kinderboekenheld. Een kinderboekenheldin om precies te zijn, te weten Annie MG Schmidt. Annie voor intimi, en wij allen wáren die intimi. We groeiden met haar op, zagen haar jampotglazen ieder jaar een paar centimeter dikker worden, en konden ons de wereld niet voorstellen zonder haar. Ze was onze collectieve oma. Zo een wilden we er allemaal wel. Een vaak mopperende, kettingrokende, wijn drinkende oma weliswaar, maar dat maakte haar juist zo leuk. Bij het lezen van haar biografie bleek ze ook nog eens lang niet zo braaf als wij allen dachten, en een kindervriend was ze ook al niet. Ivo Niehe vroeg haar ooit of ze dol was op kinderen, waarop Annie de legendarische woorden antwoordde;

“Helemaal niet.
Nou ja, ik zal ze niet schoppen of zo.
Maar ik ben niet dol op kinderen nee.”

Ze zou ze niet schoppen of zo.
Mijn zwak voor haar werd alleen maar groter door dit soort interviews. En dan heb ik het nog niet eens over haar schrijfkunst gehad. Veel musicals en mooie liedjes, maar op deze boekensite wil ik het natuurlijk vooral hebben over haar kinderboeken. Wat mij brengt bij de held van mijn kinderjaren...Wiplala. Door niet nader te achterhalen redenen zijn Jip en janneke toentertijd grotendeels aan mij voorbij gegaan, maar Wiplala was mijn held. Met terugwerkende kracht en enig psychologisch inzicht vermoedelijk omdat hij er nogal eens een zooitje van maakte. Hij probeerde wel van alles, maar de chaos was daarna doorgaans niet te overzien. Hij kon namelijk toveren, tinkelen in het jargon van Annie, waardoor de mensen zo groot werden als een pink. Alleen hij kon ze daarna nooit en te nimmer meer op manshoogte terug tinkelen, wat nogal een cruciaal punt was in de hele onderneming. Kortom hij was een beetje een kluns. Een andere held uit mijn kinderjaren, Swiebertje, vertoonde grotendeels dezelfde eigenschappen en dat zal wel geen toeval zijn geweest.
Nu, vijfendertig jaar later, lees ik trouwens Wiplala met mijn nichtje van acht, en het verhaal heeft nog nauwelijks aan kracht ingeboet. Wat me meteen brengt tot de kern van mijn bewondering. Annie verjaart namelijk nauwelijks. In een zelfde voorleessessie wilde ik onlangs ook mijn oude vriend Swiebertje voorlezen, maar Swieber bleek totaal verouderd. De zinnen liepen niet, de taal klopte niet, en het deed onwerkelijk ouderwets aan. Bij Annie moet je af en toe een gulden in een euro veranderen en dan kom je een heel eind.
Jip en Janneke, Otje en Pluk van de Pettenflat bevinden zich dan ook al generaties lang op bestsellerlijsten. Wat natuurlijk ook dééls te danken is aan de tekeningen van Fiep Westendorp, en alle commercie daarom heen, maar wat desalniettemin een niet te onderschatten prestatie is. Ik deed een kleine enquête in mij familie, variërend in leeftijd van 5 tot 74 jaar, en vroeg naar hun favorieten, de antwoorden waren zeer divers. Jip en Janneke waren erg populair, Ibbeltje, die ik even vergeten was, scoorde hoge ogen, Minoes kwam ter sprake, en natuurlijk ook Pluk van de Pettenflat. Ik heb het boek hier naast me liggen, tien jaar terug aangeschaft, de bladzijdes zijn verkreukeld, verfrommeld en op plekken letterlijk stuk gelezen. Pluk en Aafje, Karel met het houten poot, duif Dollie, mevrouw Helderder, de Stampertjes en de lispeltuut, ze zijn ons vertrouwd als aangewaaide familie. Annie schreef “Pluk”in 1971, dat is véértig jaar terug. Als je dit soort bewondering bij drie generaties tegelijkertijd voor elkaar krijgt dan ben je een held.
Annie is mijn held.
Samen met Wiplala natuurlijk.

© Willeke, 24 oktober 2011

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER